kalinagar

పాకిస్థాన్ క్యాంప్  (కాళీ నగర్) కార్యకర్త హత్య 

 మందమర్రి బొగ్గు గని ప్రాంతాన్ని కళ్యాణి  ఖని  అని పిలుస్తారు . దాన్ని ఆనుకొని దక్షిణ  దిక్కుగా  రామకృష్ణాపూర్ అనే ఊరు ఉంటుంది  . అక్కడి బొగ్గు గనుల ప్రాంతాన్ని రవీంద్ర ఖని అని పిలుస్తారు .  సింగరేణి కంపెనీ వారు  ఈ పేర్లు నఖరారు చేస్తారు . ఈ రెండు గ్రామాల  సరిహద్దుల్లో  "పాకిస్థాన్ క్యాంపు" ఉండేది  .   బంగ్లాదేశ్(తూర్పు పాకిస్థాన్ ) కాందిశీకులకు భారత్ ప్రభుత్వం ఎంతో దయతో  చూపించిన నీడ ఇది . సింగరేణి కంపెనీ కేంద్ర కార్యాలయం ఉండే కొత్తగూడెం లో కూడా  ఇలాగే ఒక  "బర్మా క్యాంపు" ఉంటుంది . 

అయితే మందమర్రి లో ఉండే ఈ పాకిస్థాన్ క్యాంపు కాలక్రమం లో కాళీ నగర్ గా పేరు మార్చుకుంది . 

 1980  సంవత్సరం లో ఈ   ప్రాంతం లో ఒక  కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యకర్తను...... పేరు రాయాలి కాంగ్రెస్ గుండాలు దారుణంగా హత్య చేశారు. కుటుంబీకులు, పార్టీ శ్రేణులు హత్యపై తీవ్ర నిరసన వ్యక్తం చేశారు. పోలీసులు నిందితులకే సహకరిస్తూ, బాధితులకు మరింతగా  వేధింపులకు గురి చేశారు. కార్యకర్త హత్యపై పోలీసుల వైఖరిని సిపిఐ నాయకులు తీవ్రంగా తప్పుపట్టారు. వి.టి అబ్రహం, మునీర్ ఇతర ముఖ్య నాయకులు  సమావేశమయ్యారు. పార్టీ కార్యకర్త అంతిమయాత్రను ఘనంగా నిర్వహించాలని,పోలీసుల వైఖరికి నిరసనగా ప్రదర్శన జరపాలని నిర్ణయించారు. పెద్ద ఎత్తున కార్యకర్తలను సమీకరించారు.ప్లకార్డులు,పోస్టర్లు సిద్ధం చేసే పనిని, జన సమీకరణకు, ప్రదర్శన సజావుగా సాగడానికి బాధ్యులను  నియమించారు. పార్టీ పిలుపుతో అమరుడి యాత్ర చేపట్టడానికి భారీ సంఖ్యలో పార్టీ నాయకులు, కార్యకర్తలు, సానుభూతిపరులు తరలివచ్చారు. పోలీసులకు వ్యతిరేకంగా భారీ ప్రదర్శన ప్రారంభమైంది. హంతకులను అరెస్టు చేయాలని, పోలీసుల నిర్లక్ష్యం నశించాలని, పెద్ద ఎత్తున నినాదాలు చేస్తూ ప్రదర్శన కదిలింది. పోలీసులకు వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న ప్రదర్శనను అడ్డుకోవాలని పోలీసు యంత్రాంగం భారీ ఎత్తున బలగాలను దింపారు.

అమరుడికి జోహార్లు అర్పిస్తూ,"హత్యా రాజకీయాలు నశించాలి, కాంగ్రెస్ గుండాలరా ఖబర్దార్, దోషులను అరెస్టు చేసి కఠినంగా శిక్షించాలి, ఎస్సై చిత్తరంజన్ ను సస్పెండ్ చేయాలి " అంటూ ప్రదర్శన కొనసాగుతున్నది. భారీగా మోహరించిన పోలీసు బలగాలు మునీర్ ను లక్ష్యం చేసుకొని లాఠీచార్జి ప్రారంభించారు. ప్రదర్శనకారులపై ఇష్టారీతిన లాఠీలు ఝులిపిస్తూ మునీర్ వైపు కదులుతున్నారు. అప్పటికే సూర్యాస్తమయం అయింది. అప్పుడప్పుడే చీకట్లు ముసురుకుంటున్నాయి. వీధి  దీపాలు వెలుగుతున్నా అవి సరిపడా వెలుతురు ఇవ్వటం లేదు.

పోలీసుల ఉద్దేశాన్ని గమనించిన పార్టీ క్యాడర్, ముఖ్య నాయకులు,మునీర్ ను అక్కడినుండి తప్పించడానికి వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించారు. మునీర్ కు అడ్డుగా మహిళా కార్యకర్తలతో రక్షణ వలయం ఏర్పాటు చేశారు. మునీర్ మందమర్రి వైపు వెళ్తున్నట్టుగా పోలీసులకు నమ్మకం కలిగించారు.మహిళా క్యాడర్ ధైర్యంతో, చాకచక్యంగా మునీర్ కు రక్షణగా నిలబడి, పోలీసుల బెదిరింపులకు భయపడకుండా రామకృష్ణాపూర్ వైపు ఉన్న బ్రిడ్జి కిందకు తరలించారు. అప్పటికే  మునీర్ మిత్రులు అక్కడికి చేరుకున్నారు. వారి సహకారంతో సైకిల్ పై రామకృష్ణాపూర్ లో ఒక  షెల్టర్ కు చేరుకుని, తలదాచుకున్నాడు. పోలీసుల హడావిడి తగ్గేవరకు మునీర్  అక్కడే ఉన్నాడు . పోలీసుల ముమ్మరంగా గాలింపు చర్యలు చేపట్టినా మునీర్ దొరక లేదు . 

 

మా తుజే సలాం !

 మునీర్ పై ఆయన తల్లి ప్రభావం చిన్ననాటి నుండి మెండుగా ఉంది. పిల్లల యెడల ఆమె కనబరిచే ప్రేమ, జాలి, దయాగుణం లక్షణాలు మునీర్ కు  కూడా వొంటబట్టాయి . 

కుటుంబం పెద్దది కావడంతో  ఇంటా ,బయటా    ఎదురయ్యే ఆర్థిక కష్టాలను అర్థం చేసుకోవడం  . తేలికయ్యుంది . తండ్రి సంపాదనకు అండగా నిలవాలని మునీర్ తనతో పాటు ఇద్దరు తమ్ముళ్లు స్కూలు నుంచి వచ్చిన తర్వాత, స్కూలు సెలవు దినాలలో చిన్న చిన్న పనులు చేసి డబ్బులు సంపాదించేవాడు . కష్టం విలువ చిన్నప్పటినుంచే   మునీరుకు తెలుసు. శ్రమకు , శ్రామికులకు ప్రథమ గౌరవం  ఇచ్చేవాడు . 

మందమర్రి లోని సి-55 క్వార్టర్ లో మునీర్ కుటుంబం నివసించేది. సి -  క్వార్టర్ అంటే ఆఫీసర్ క్వార్టరే !  వీరి ఇంటి వెనకాల కార్మికుల గుడిసెలు ఉండేవి. కార్మిక కుటుంబాల నీటి అవసరాలను తీర్చడానికి ప్రతి వీధిలో ఒకటి, రెండు సామూహిక నీటి పంపులు ఉండేవి. ఆనాడు ఇంటింటికి నల్లాలు లేవు. వీధి పంపులలో నీళ్లు ఎప్పుడు వస్తాయో? ఎవరికీ తెలియదు. కాని , సి క్లాస్ క్వార్టర్లకు మాత్రం నిర్ణీత సమయానుసారం, ఎక్కువ సమయము నీళ్లు వచ్చేవి. తమ అవసరానికి సరిపడా నీళ్లను నింపుకునే వారు.ఆ  తర్వాత మునీరు తల్లి హలీమా బేగం నీటి పైపును ఇంటి వెనకాల ఉండే కార్మిక కుటుంబాల వైపు వేసేది. వారిని పిలిచి నీళ్లు పట్టుకోమని చెప్పేది.నీళ్లు పట్టుకోవడానికి వచ్చే మహిళలతో క్రమేపి మునీర్ తల్లికి చనువు ఏర్పడింది. వాళ్ళ కష్టసుఖాలు, ఇంట్లోని బాధలు హలీమా బేగం ముందు వెల్లబోసుకునేవారు. మునీర్ తండ్రికి గని పై  మంచి పేరు ఉంది. మునీర్ తల్లి, చెల్లెలు అందరూ  కార్మిక కుటుంబాలతో కలిసి పోయేవారు. స్నేహపూర్వకంగా ఉండే  వారు.

కార్మిక వాడల్లో ఎక్కువమంది మహిళలు  తమ భర్తలు తాగి వచ్చి కొడుతున్నారని, ఇంటి ఖర్చులకు డబ్బులు ఇవ్వడం లేదని, జల్సా తిరుగుళ్ళు, పరస్త్రీ మోజులో పడి డ్యూటీలు చేయటం లేదని  హలీమా బేగంకు ఫిర్యాదు చేసే వారు. చెడు వ్యసనాలకు లోనైన కార్మికులను పిలిచి వారితో మాట్లాడేది. జీవితంలో ఎదురయ్యే మంచి, చెడు, కష్టసుఖాలను వివరించేది. భవిష్యత్తు పైన ఆశలు కల్పించేది. ఆ రకంగా కార్మికుల కుటుంబాలలో సఖ్యతకు, సంతోషాలకు హలీమా బేగం  పాటుపడేది. 

కార్మిక వాడలలో కావాల్సిన కనీస సౌకర్యాలు; తాగునీరు, విద్యుత్తు, నివాసయోగ్యమైన ఇంటి స్థలం, విద్య, వైద్యం లాంటివని  మునీర్ గుర్తించాడు. ప్రజల కష్టాలకు దొరల దౌర్జన్యాలు, మద్యం , మత్తు లాంటి చెడు అలవాట్లే కారణమని ఆయన మనసులో చిన్ననాటి నుండే  బలంగా నాటుకుపోయింది.

 వ్యాయామం చేయడం, బాక్సింగ్ నేర్చుకోవడం, ఆరోగ్యానికి పాలు తాగడం, మాంసం, గుడ్లు తినడం చిన్నతనం నుండి ప్రాక్టీస్ చేసేవాడు. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించేవాడు, దౌర్జన్యానికి వ్యతిరేకంగా తిరగబడేవాడు, ఇతరులకు సహాయం చేయాలనే తపన ఉండేది. మునీర్ బంధుమిత్రులలో అనేకమందికి సిగరెట్, మద్యం  అలవాటు వుంది . జర్నలిస్టుగా ఆయనకు  ముఖ్యమంత్రి,మంత్రులు, ప్రజాప్రతినిధులతో కలిసి పలుమార్లు విందులకు హాజరయ్యే అవకాశం ఉండేది .  కాని, ఏనాడూ  మద్యం ముట్టుకోలేదు. అది ఆయన నిగ్రహానికి ,నిబద్ధతకు నిదర్శనం. 

 

భాగ్యనగర్  రైలు ఆపాలి 

యువజన నాయకుడిగా ఎదిగే క్రమంలో ఆయన ఎన్నో ప్రజా సమస్యల పరిష్కారానికి కృషి చేశాడు. అందులో భాగంగా మందమర్రి రైల్వే స్టేషన్లో భాగ్యనగర్ రైలును ప్రయాణికుల సౌకర్యార్థం రెండు నిమిషాల పాటు నిలపాలని రైల్వే అధికారులను, ప్రజాప్రతినిధులను పలుమార్లు కలిసి వినతి పత్రాలు ఇచ్చారు. కొత్తగూడెం, హైదరాబాద్ వెళ్లడానికి ఈ రైలు కార్మికులకు సౌకర్యంగా కూడా ఉండేది. వీరి విజ్ఞప్తులను రైల్వే అధికారులు పట్టించుకోలేదు. మందమర్రిలో రైలును ఆపించాలని గట్టిగా నిర్ణయం తీసుకున్నారు. రైల్వే అధికారులపై ఒత్తిడి పెంచే విధంగా ప్రజా ఆందోళనకు శ్రీకారం చుట్టారు. రైల్వే స్టేషన్ లోనే నిరాహార దీక్షలను ప్రారంభించారు. ప్రతిరోజు కొంతమంది ప్రజలు నిరాహార దీక్ష చేపట్టేవారు. వీరి ఆందోళనకు మద్దతుగా వివిధ రాజకీయ పార్టీల నాయకులు ఉపన్యాసాలు ఇచ్చేవారు. రిలే నిరాహార దీక్ష  24 గంటలు చేపట్టేవారు. ఒకరోజు గడిచిన తర్వాత, మరొక బ్యాచ్ వచ్చేవరకు నిరాహార దీక్ష కొనసాగేది. స్టేజి వద్ద పాటలు, మాటలతో నిరాహార దీక్ష శిబిరం కొనసాగుతుండేది. రోజుల తరబడి రిలే నిరాహార దీక్ష కొనసాగుతున్నా ప్రభుత్వం, రైల్వే అధికారుల నుండి సానుకూల ప్రకటన రాలేదు. ఉద్యమంలో భాగంగా మందమర్రి పట్టణ బంద్ నిర్వహించారు. రైల్వే అధికారుల తీరుకు నిరసనగా ప్రజా పదర్శన నిర్వహించారు. అయినా రైల్వే అధికారుల్లో ఉలుకు పలుకు లేదు.

ఉద్యమాన్ని ఉధృతం చేయాలని ముఖ్యుల సమావేశంలో నిర్ణయం తీసుకున్నారు.మందమర్రి రైల్వే స్టేషన్ మీదుగా వెళ్లే రైళ్లను నిలిపివేయాలని, అందుకు అనుగుణంగా ప్రజలను తరలించాలని, రూట్ మ్యాప్ సిద్ధం చేశారు. 

ప్రజల డిమాండ్ తెలిపే విధంగా బ్యానర్, ప్లేకార్డులు చేబూని,  ప్రజలు ముందుగా నిర్ణయించిన విధంగా పెద్ద సంఖ్యలో  రైల్వే స్టేషన్ కు చేరుకున్నారు. ప్రజలను మందమర్రి రైల్వే స్టేషన్ లోని రైలు పట్టాల పైకి చేరుకోవాలని కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులు మైకులో ప్రకటించారు .వారి సూచన మేరకు ప్రజలు, కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యులు,సానుభూతిపరులు రైలు పట్టాలపై బైఠాయించారు. ఆ సమయంలో కాజీపేట నుండి న్యూఢిల్లీ వెళ్తున్న ఎక్స్ ప్రెస్ రైల్ వస్తున్నట్టుగా రైల్వే అధికారులు ప్రకటించారు. పట్టాలపై ఉన్నవారు తప్పుకోవాలని, లేకుంటే ప్రమాదం జరుగుతుందని హెచ్చరించారు. రైల్వే అధికారుల హెచ్చరికలను ప్రజలు బేఖాతర్  చేశారు. రైలు పట్టాలపై బైఠాయించిన ప్రజలలో ఎలాంటి భయం కనబడలేదు. పైపెచ్చు మందమర్రిలో భాగ్యనగర్ రైలును ఆపాలనే నినాదాలు  మిన్నంటాయి. గత్యంతరం లేని పరిస్థితుల్లో రైలును ఔటర్ సిగ్నల్ వద్ద నిలిపివేశారు. రైలుకు హాల్టింగ్ లేకున్నా ఆగడంతో ప్రయాణికులు రైలు నుండి కిందకు దిగారు. పట్టాలపై జన సమూహం కనబడడంతో, వివరాలు తెలుసుకోవడానికి రైలు ప్రయాణికులు ఆందోళన కారుల వద్దకు వచ్చారు. ధర్నా విరమించాలని కొందరు ప్రయాణికులు బ్రతిమాలుతున్నారు. మరికొందరు దూరప్రాంతాలకు వెళ్లే వారిని ఈ రకంగా ఇబ్బంది పెట్టడం భావ్యం కాదని వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు.ఇంకా కొందరు ఆందోళనకారులతో వాగ్వివాదానికి దిగారు. ప్రజలు ఇవేవీ పట్టించుకోకుండా తమ డిమాండ్ ను గట్టిగా నినదిస్తూనే ఉన్నారు.

 ఆ రైలులో మిలిటరీ సిబ్బంది కూడా ప్రయాణిస్తున్నారు. వారు కూడా ప్రజల వద్దకు చేరుకొని ధర్నా విరమించి పక్కకు తప్పుకోవాలని, ఇంతసేపు చేసింది చాలని బెదిరింపులకు దిగారు. స్థానిక పోలీసులు కూడా రైల్వే స్టేషన్ కు చేరుకున్నారు.

 ప్రజలు భారీ సంఖ్యలో ఉండడంతో పోలీసులు తమ లాటీలకు పని చెప్పకుండా, నాయకులకు నచ్చజెప్పే పనిలో నిమగ్నమయ్యారు. ధర్నా విరమించాలని సంప్రదింపులు జరిపారు. ఒకవైపు స్థానిక పోలీసులు, నాయకులకు మధ్య చర్చలు జరుగుతుండగానే మిలిటరీ సిబ్బంది రైలు పట్టాలపై ఉన్న ఆందోళనకారులను బలవంతంగా పక్కకు తప్పించడానికి బల ప్రయోగానికి దిగారు. జవాన్ల ప్రయత్నాలను ప్రజలు తీవ్రంగా ప్రతిఘటించారు. ఒక ఆందోళనకారుడి పై మిలిటరీ జవాన్ చేయి చేసుకోవడంతో ప్రజలు తిరగబడి, గట్టిగా బుద్ధి చెప్పారు. పోలీస్ జులుం నశించాలి.... మందమర్రిలో భాగ్యనగర్ రైలును ఆపాలి అంటూ నినాదాలు హోరెత్తాయి.

మిలిటరీ సిబ్బందికి, ప్రజలకు మధ్య ఘర్షణ పెరిగిపోవడంతో రైల్లో ఉన్నటువంటి ఇతర మిలిటరీ సిబ్బంది కూడా ఆయుధాలతో రైల్వే స్టేషన్ వైపు రావడాన్ని  ప్రజలు గమనించారు. ఒక్క ఉదుటున రైలు ట్రాక్ పక్కన ఉన్న రాళ్లను మిలిటరీ సిబ్బంది పైకి విసరడం ప్రారంభించారు. రాళ్లే ఆయుధాలుగా ప్రజలు తిరగబడటంతో ఒక్కసారిగా ఉద్రిక్తత పెరిగింది. రైల్వే స్టేషన్ రణరంగంగా మారిపోయింది.ప్రజల దాడి నుండి తప్పించుకోవడానికి మిల్ట్రీ సిబ్బంది తుపాకులను ప్రజలపైకి ఎక్కుపెట్టారు. అప్పటికే ఇరు వర్గాలు శాంతించాలని పోలీస్ అధికారులు, సిబ్బంది విశ్వ ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. జరగబోయే పరిణామాన్ని ఆందోళనకు నాయకత్వం వహిస్తున్న వారితో చర్చించి గొడవ సద్దుమణిగేలా చేశారు. మిలిటరీ సిబ్బంది కూడా పోలీసులకు సహకరించి వెనకకు తగ్గారు. రైల్వే ప్లాట్ ఫామ్ నుంచి వెనక్కి  వెళ్లి రైలు ఎక్కారు. ఆందోళనకారులకు నచ్చజెప్పి పట్టాలపై నుంచి పక్కకు తప్పించారు. అనంతరం రైలు స్టేషన్ మీదుగా న్యూఢిల్లీ వైపు వెళ్ళింది. ఈ ఘటనలో అనేకమంది పై పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు.  స్థానిక పోలీసుల సమయస్ఫూర్తి వలన పెద్ద గొడవ తప్పిపోయిందని నాయకులు, ప్రజలు ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.

భాగ్యనగర్ రైలును మందమర్రి స్టేషన్లో ఆపాలి అనే డిమాండ్ ముందుకు తీసుకుపోవడానికే సిపిఐ నాయకులు నిర్ణయించారు. ప్రతిరోజు యువజన సమాఖ్య నాయకులు బెల్లంపల్లి రైల్వే స్టేషన్ చేరుకునేవారు. భాగ్యనగర్ ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు బెల్లంపల్లిలో ఆగడంతోనే వీరు అందులో ఎక్కేవారు. టికెట్ లేకుండానే ప్రయాణించేవారు. మందమరి రైల్వే స్టేషన్ సమీపించగానే ట్రైన్ లోని చైన్ లాగి, రైలును నిలిపేవారు. అప్పటికే రైల్వేస్టేషన్లో సిద్ధంగా ఉన్న యువజన సమాఖ్య కార్యకర్తలు, ప్రజలు తమ డిమాండ్ ను పేర్కొంటూ నినాదాలు చేసేవారు.ఈ ఉద్యమం చాలా  రోజులు  కొనసాగింది. ప్రజలు తమ ఆందోళనను విరమించక పోవడంతో సింగరేణి యాజమాన్యం చొరవ చూపి, రైల్వే అధికారులతో సంప్రదింపులు జరిపింది. సంప్రదింపులు ఫలించి మందమర్రిలో భాగ్యనగర్ రైలును ఆపుతున్నట్లు రైల్వే అధికారులు ప్రకటించారు. ఈ నిర్ణయంతో ప్రజల్లో హర్షాతిరేకాలు వ్యక్తమయ్యాయి.

కార్మికుల పిల్లలకు సింగరేణి స్కూల్లో సీట్లు ఇవ్వాలి.

సింగరేణి యాజమాన్యం  సంక్షేమ చర్యల్లో భాగంగా సింగరేణి వ్యాప్తంగా స్కూల్స్ ప్రారంభించాలని నిర్ణయించారు. ఇందుకు అనుగుణంగా సింగరేణి చైర్మన్ బి.ఎన్ రామన్ ఉత్తర్వులను జారీ చేశారు. ఆయన ఆదేశాల మేరకు సింగరేణిలోని అన్ని ఏరియాలతో పాటు మందమర్రిలో కూడా సింగరేణి స్కూల్ ను ప్రారంభించారు. విశాలమైన పక్కా భవనం,తరగతి గదులు,విద్యార్థులు కూర్చోవడానికి అనువైన బెంచీలు, ప్రయోగశాలలు, లైబ్రరీ, క్రీడా సామాగ్రి, అనుభవం కలిగిన ఉన్నత విద్యావంతులను టీచర్లుగా నియమించారు.

యాజమాన్యం ఏర్పాటుచేసిన స్కూల్స్ పట్ల కార్మికుల్లో సంతోషం వెళ్లి విరిసింది. ఇందులో చదువుకోవడానికి అధికారులు, స్థానిక వ్యాపారుల పిల్లలకు ఎక్కువగా సీట్లు లభించేవి. కార్మికుల పిల్లలకు అతి తక్కువ సీట్లు లభించేవి. కార్మికుల బిడ్డల యెడల జరుగుతున్న వివక్షకు నిరసనగా గనులపై కార్మికులు ఆందోళనకు దిగారు. వివిధ రూపాలలో నిరసన వ్యక్తం చేశారు. యాజమాన్యం నుంచి ఏ విధమైన సానుకూల ప్రకటన రాలేదు.

సింగరేణి స్కూల్లో కార్మికుల పిల్లలకు కచ్చితంగా సీట్లను కేటాయించాలని, అధికారులు, కార్మికుల పిల్లలకు సరిపడా సీట్లు ఇచ్చిన తర్వాతనే ఇతరులకు ఇవ్వాలనే డిమాండ్ ఊపందుకున్నది. 

ఏఐఎస్ఎఫ్ నాయకులు శ్యామ్ రావు, సంధాని మరికొందరు ముఖ్యులతో చర్చించి ఆందోళన కార్యక్రమాన్ని మునీర్ నేతృత్వంలో రూపొందించారు. బొగ్గు గనులు, కార్మిక వాడలు, పట్టణంలోని ప్రతి ప్రాంతంలో విస్తృతంగా ప్రచారం చేశారు. దశల వారీగా ఆందోళనలు చేపట్టారు. అయినప్పటికీ యాజమాన్యం మొండిగానే వ్యవహరించింది.

ఆమరణ నిరాహారదీక్షకు *సై*

సింగరేణి స్కూల్ లో కార్మికుల పిల్లలకు ఖచ్చితంగా సీట్లను కేటాయించాలని డిమాండ్ చేస్తూ యువజన సమాఖ్య నాయకులు మహమ్మద్ మునీర్, ఉండేటి స్వామిలు మందమర్రిలో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు.

దీక్షా శిబిరాన్ని ప్రజలు తండోపతండాలుగా వచ్చి సందర్శించి, తమ సంఘీభావాన్ని తెలియపరుస్తున్నారు. దీక్షకు మద్దతుగా ప్రతిరోజు నిరసన కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు. దీక్షా శిబిరం వద్ద ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు ఆట,పాట,మాటతో  మార్మోగింది.

సింగరేణి యాజమాన్యం తీరుకు నిరసనగా పట్టణంలోని స్కూల్స్ బందుకు ఇచ్చిన పిలుపు విజయవంతం అయ్యింది. పారిశ్రామిక ప్రాంతంలో బంద్, రాస్తారోకో లాంటి నిరసన కార్యక్రమాలు విజయవంతంగా కొనసాగాయి. మరోవైపు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టిన మునీర్,స్వామి ఆరోగ్యం రోజురోజుకు క్షీణించ సాగింది. యాజమాన్యం ఆందోళనకారుల డిమాండ్ ను అంగీకరించ లేదు. దీక్ష చేపట్టిన వారి ఆరోగ్యం  క్షీణించడంతో పట్టణంలో తీవ్ర ఉద్రిక్తత పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. దీక్ష శిబిరాన్ని పోలీసులు తొలగిస్తారని ప్రచారం జరిగింది. అప్రమత్తమైన నాయకులు, కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తలు, విద్యార్థులు భారీ సంఖ్యలో 24 గంటలు దీక్షా శిబిరానికి రక్షణ కవచంగా నిలిచారు. బొగ్గు గనులపై కూడా నిరసన కార్యక్రమాలు ఊపందుకున్నాయి. సమ్మె దిశగా సింగరేణి కాలరీస్ వర్కర్స్ యూనియన్ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది.ఆవరణ దీక్ష చేపట్టిన ఇరువురి పరిస్థితి కూడా ఆందోళనకరంగా మారినట్లు వైద్య బృందం ప్రకటించింది. గత్యంతరం లేని స్థితిలో యాజమాన్యం దిగివచ్చింది. కార్మికుల పిల్లలు చదువుకోవడానికి వీలుగా సీట్లను కేటాయిస్తామని, వారి పిల్లలకు తగు ప్రాధాన్యతను ఇస్తామని, మిగిలిన సీట్లను మాత్రమే ఇతరులతో నింపుతామని స్పష్టమైన హామీ ఇచ్చింది. 13 రోజులు సాగిన ఆమరణ నిరాహార దీక్ష విరమించారు పట్టణంలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించి విజయోత్సవ జరుపుకున్నారు.

sree pati rao hatya

మందమర్రి భూస్వామి హత్య.

మందమర్రి దోరగా రాష్ట్రంలోనే ఖ్యాతి పొందిన, భూస్వామి శ్రీపతిరావుకు వందల ఎకరాల భూములు, ఆస్తులు,పశువులు కలిగి ఉన్నాడు. పాలేర్లు జీతగాళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో ఆయన వద్ద పనిచేసేవారు. సమీప ప్రాంతంలోని సారా దుకాణాలు ఆయన ఆధ్వర్యంలోనే నడిచేవి.అన్ని దొర గడీల లాగానే ఈయన గడి ముందు నుంచి కూడా ప్రజలెవరు తలపాగా చుట్టుకొని, చెప్పులు తొడుక్కొని, తలెత్తి నడవడానికి వీలులేని కాలం అది.

 కచ్చీరు గద్దెపై ఎవరు కూర్చుని ఉన్న, లేకున్నా అటువైపు నుంచి నడిచే ప్రజలు తలపాగా తీసి, చెప్పులు చేతిలో పట్టుకొని, కచ్చీరు గద్దెకు నమస్కరిస్తూ,వంగి,వంగి నడుచుకుంటూ వెళ్లాల్సిందే! ఇందుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించిన వారికి తిట్లు, దేహశుద్ధి యధావిధిగా జరిగేది. దొర ప్రయాణించే సవారి కచ్చురం ఊరు మందమర్రి నుంచి బయలుదేరిందంటే ఆ రోడ్డు వెంట ఎవరు ఎదురుగా రాకూడదు.

దొర ప్రయాణించే బండికి కట్టిన ఎద్దు మెడలోని గంట శబ్దం విని ప్రజలు దారి నుంచి తప్పుకొని, తలవంచుకొని రోడ్డు పక్కన నిలుచునేవారు. ప్రభుత్వ అధికారులు, శాసనాలు చేసే ప్రజాప్రతినిధులు కూడా ఈయన మాటను దిక్కరించేవారు కాదు.

మందమర్రి పట్టణ నడిబొడ్డున ఆయనకు శ్రీకృష్ణ సినిమా టాకీస్ ఉండేది. సినిమా టాకీస్ కేంద్రంగా ఆయన కార్యకలాపాలు కొనసాగేవి. మందమర్రితో పాటు చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలలో కూడా దొర అనుచరులు, మిత్రులు, గూండాల స్వైర విహారం అడ్డు, అదుపు లేకుండా కొనసాగేది.

మందమర్రి ఏరియాలోని బొగ్గు గనులలో కార్మిక సమస్యల పరిష్కారం కోసం సిపిఐ అనుబంధ సింగరేణి కాలరీస్ వర్కర్స్ యూనియన్ నాయకత్వం పనిచేస్తున్నది. వీరి మాతృ సంస్థ అయిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ మందమర్రి,బెల్లంపల్లి, మంచిర్యాల, లక్షెట్టిపేట, ఆసిఫాబాద్, చెన్నూరు, నెన్నెల ప్రాంతాలలో అప్పుడప్పుడే బలపడుతున్నది.

కమ్యూనిస్టు పార్టీ శాఖలను గ్రామ, గ్రామాన బలోపేతం చేస్తూ, మందమర్రి, రామకృష్ణాపూర్ బెల్లంపల్లి ఏరియాలలో పనిచేసే బొగ్గు గని కార్మికులకు అండగా ఏఐటీయూసీ ఆధ్వర్యంలో పోరాడుతున్నారు. కార్మికుల హక్కుల కోసం చిత్తశుద్ధితో పనిచేయడం వలన వీరికి కార్మికుల్లో మంచి పట్టు లభించింది.

సింగరేణి అధికారులకు, కాంట్రాక్టర్లకు, చుట్టుపక్కల చిన్న చిన్న పరిశ్రమల యజమానులకు *దొర*, కాంగ్రెస్ నాయకుడు శ్రీపతిరావు అండదండలు పుష్కలంగా ఉండేవి. కాంట్రాక్టర్ల దోపిడీ, గుండాయిజానికి వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టు పార్టీ దాని అనుబంధ ప్రజా సంఘాలు పెద్ద ఎత్తున పోరాడుతున్నాయి. వీరి పోరాటాలు,దొర ఆదిపత్యానికి సవాలుగా మారాయి. ఇరు వర్గాల మధ్య తరచుగా గొడవలు జరిగేవి.

ఈ పరంపరలో 1980 సంవత్సరంలో **""తేదీ రాయాలి**""" నాడు రాత్రిపూట మందమర్రి సినిమా హాల్ సమీపంలోనే శ్రీపతిరావు దొరను గుర్తు తెలియని  వ్యక్తులు హత్య చేశారు. శ్రీపతిరావు హత్య కోల్ బెల్ట్ ఏరియా లోనే కాకుండా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. ఈ హత్యను పోలీసు యంత్రాంగం ప్రతిష్టాత్మకంగా భావించి, దర్యాప్తును ముమ్మరం చేసింది. పోలీసుల దర్యాప్తులో భాగంగా కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులుగా ఉన్న వజీర్ సుల్తాన్ మరికొందరి ఇళ్లను పోలీసులు తనిఖీ చేశారు. వారు ఇంటిలోనే ఉండడంతో వారిని విచారించి వెళ్లారు. కార్మిక నాయకుడు వి టి అబ్రహం, యువజన నాయకుడు మునీర్ ఇళ్లకు తాళాలు వేసి ఉన్నాయి. వీరి ఆచూకీ తెలియ రాలేదు. భార్యా పిల్లలను, కుటుంబ సభ్యులను కూడా వేరే ప్రాంతాలకు తరలించినట్టు పోలీసులకు సమాచారం అందింది. దొర హత్యతో ఆయన అనుచరులు ఆగ్రహంతో కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులు, కార్యకర్తల ఇండ్లపై దాడులు చేశారు. దొరికిన వారిని చితకబాదారు. ఆస్తులను ధ్వంసం చేశారు. కార్మిక వాడలు, బొగ్గు గనులపై స్వైర విహారం చేస్తూ ఎర్ర జెండాకు అండగా ఉన్న వారిని కూడా వదిలిపెట్టకుండా చితకబాదరు.. వీరికే పోలీసులు రక్షణగా ఉన్నారని కార్మిక లోకం కోడై కోసింది.

సిపిఐ కార్యాలయానికి నిప్పు 

మందమర్రి భూస్వామి శ్రీపతిరావును సిపిఐ శ్రేణులు హత్య చేశారనే బలమైన అనుమానంతో పట్టణంలోని సిపిఐ కార్యాలయాన్ని గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు తగలబెట్టారు. కార్యాలయంలోని ఫర్నిచర్ ను తగలబెట్టారు. ఎర్రజెండా గద్దెను కూల్చివేశారు. కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుల, సానుభూతిపరుల ఇళ్లపై దాడులు యదేచ్ఛగా కొనసాగుతున్నాయి. పోలీసుల గాలింపు కూడా ముమ్మరంగా కొనసాగుతున్నది. వీరు ఇండ్లపై దాడి చేసి మగవాళ్ళు లేకుంటే మహిళలను బండబూతులు తిడుతూ, ఇంట్లోని తినుబండారాలను, నిత్యావసర వస్తువులను ధ్వంసం చేస్తున్నారు. తినే వాటిలో కిరోసిన్ కలిపి నాశనం చేస్తున్నారు. మగవాళ్ళను వ్యాన్లలో ఎక్కించుకొని పోలీస్ స్టేషన్ తరలిస్తున్నారు. చిత్రహింసలకు గురి చేశారు మహిళలు పిల్లలను రాయడానికి వీలులేని భాషలో తిట్టేవారు. 

పట్టణంలో యదేచ్ఛగా కొనసాగుతున్న భౌతిక దాడులు, విధ్వంసంతో ప్రజలు బిక్కు బిక్కు మంటూ కాలం గడిపారు. ఎప్పుడు ఏ వైపు నుంచి గుండాలు దాడి చేస్తారో, ఏ దుర్వార్త వినవలసి వస్తుందోనని ప్రజలు భయాందోళనతో ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకొని జీవించారు.

ఆచూకీ తెలియకుండా తప్పించుకుని తిరుగుతున్న కార్మిక నేత వి టి అబ్రహం, యువజన నాయకుడు మహమ్మద్ మునీర్ కోసం పోలీసులు విస్తృతమైన గాలింపు చేస్తున్నారు. హత్య కేసును దర్యాప్తు చేయడానికి డిఎస్పి విజయేందర్ రెడ్డి,సిఐ రాజు, ఎస్సై చిత్తరంజన్, హెడ్ కానిస్టేబుల్ నాయుడు నేతృత్వంలో ప్రత్యేక పోలీసు బలగాలు విస్తృతంగా గాలింపు, దర్యాప్తు కొనసాగించారు.

అజ్ఞాతంలోకి మునీర్ 

శ్రీపతిరావు హత్య విషయం తెలిసిన తర్వాత మునీర్ ఆత్మ రక్షణ కోసం అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లాడు. మొదట చండ్ర పహాడ్ గ్రామంలోని సిపిఐ సానుభూతిపరుడి ఇంట్లో తలదాచుకున్నాడు. మందమర్రి మార్కెట్ సమీపంలో యునాని వైద్యుడిగా పేరు గడించిన మునీర్ తాత ఇంటిలో రెండు రోజులు ఉన్నాడు.ఆ సమయంలో మల,మూత్రాల విసర్జనకు కూడా బయటకు వెళ్ళనివ్వలేదు.  ఆయన తాతనే మల,మూత్రాలను పట్టి బయట వేశాడు. ఆయన చిన్నాన్న ఇంట్లో మరో రెండు రోజులు ఉన్నాడు. అనంతరం  ఆ ఇల్లు ఖాళీ చేసి బెల్లంపల్లి రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలోని అయ్యప్పగుట్టపై తలదాచుకున్నాడు. కొరియర్ మూడు రోజులపాటు గుట్టపైకి భోజనం తీసుకువచ్చాడు. పట్టణంలో జరుగుతున్న విషయాలను చేరవేశాడు. నాలుగవ రోజు కొరియర్ రాలేదు. ఆయన రాకపోవడాన్ని  మునీర్ అనుమానించాడు. గుట్ట పైకి వచ్చే మార్గాన్ని అనుక్షణం, అప్రమత్తతతో గమనిస్తున్నాడు. 24 గంటలు గడిచినా కొరియర్ రాలేదు. ఆయన వద్ద ఉన్న తిండి,మంచినీరు కూడా అయిపోయాయి. ఈ ప్రాంతం సురక్షితం కాదని, అక్కడనుండి వెళ్లిపోవడానికి నిశ్చయించుకున్నాడు. చీకటి పడుతుండగా గుట్ట దిగటం ప్రారంభించాడు. ఒకవైపు ఆకలి బాధ, మరోవైపు వెల్తురు సరిగా లేకపోవడంతో నడక తడబడుతున్నది. ఎండాకాలం వేడిగాల్పులతో నోరు ఎండిపోతున్నది.విపరీతమైన దప్పికతో తల్లడిల్లుతున్నాడు. గుట్టదిగే మార్గంలో ఒక దగ్గర బురదమడుగు కనిపించింది. 

ఆ మడుగులోని నీళ్లు ముడ్డి కడగడానికి కూడా పనికిరాని విధంగా ఉన్నాయి. గొంతు తడారి పోతుండడంతో గత్యంతరం లేక మోకాళ్లపై వంగి ఆ నీటినే నోటిలోకి పీల్చు కోవడం జరిగింది. నీటితోపాటు బురద కూడా మునీర్ కడుపులోకి వెళ్ళింది. ఆ సమయంలో అదే వేయి ఏనుగుల బలాన్ని ఇచ్చినట్లయ్యింది. మెల్లగా గుట్ట దిగి చీకటిలోనే పరిసరాలను గమనిస్తూ, అలికిడి వింటూ బెల్లంపల్లిలోని సిపిఐ నాయకుడు గుండా మల్లేషన్న ఇంటికి చేరుకున్నాడు.

మల్లేషన్నతో పాటు ఆయన భార్యతో కూడా మునీర్ కు పరిచయాలు ఉన్నాయి. రాత్రిపూట ఇంటికి చేరిన మునీర్ అడుగు తీసి అడుగు వేయటానికి ఇబ్బంది పడుతున్నాడు. ముఖము పీక్కుపోయింది. ఒళ్లంతా చెమట వాసన. దీనిని మల్లేషన్న గమనించాడు.వెంటనే స్నానానికి, భోజనానికి చక చకా ఏర్పాట్లు చేయించాడు.

మునీర్ స్నానం చేసి, భోజనం చేసిన తర్వాత, ఆయనను వేరే షెల్టర్ లో పడుకోవడానికి ఏర్పాటు చేశాడు.అక్కడి నుండి బెల్లంపల్లి ఏఐటీయుసీ నాయకుడు కుమారస్వామి అత్తగారింట్లో రెండు రోజులు ఉన్నాడు. ఈ విషయం కుమారస్వామికి తెలియదు.

మునీర్ కోసం పోలీసులు తీవ్రంగా గాలిస్తున్న సమాచారం మల్లేష్ అన్నకు ఉన్నది. ఇక్కడ మునీర్ ఉండడం శ్రేయస్కరం కాదని, మల్లేషన్న భావించాడు. ఆయన తల్లిదండ్రులు పనిచేసే మహారాష్ట్రలోని బల్హార్ష ప్రాంతంలో మునీరు ఉండడానికి అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేశాడు. మల్లేషన్న తమ్ముడిని వెంటబెట్టుకుని మునీర్ బల్హార్షా వెళ్లే విధంగా ఏర్పాట్లు చేశాడు. 

కార్మిక నాయకుడు కుమారస్వామి అత్తగారి ఇంటికి  రాత్రిపూట మల్లేష్ అన్న తమ్ముడు గుండా వెంకటి చేరుకున్నాడు.

మహారాష్ట్ర పయనం...

గుండా వెంకటి వెంట రాగా  మునీర్ బెల్లంపల్లి శాంతిఖని వద్దకు నడుచుకుంటూ వెళ్లారు. బొగ్గు రవాణా చేసే లారీలు శాంతిఖని నుంచి మహారాష్ట్రకు వెళ్తాయి. లారీ క్లీనర్లుగా అవతారమెత్తిన ఇరువురు,పోలీసుల కళ్ళుగప్పి బొగ్గు లారీలో మహారాష్ట్రలోని బల్హర్షకు పయనం కట్టారు. 

గుండ మల్లేషన్న తల్లిదండ్రులు ఇరువురు బొగ్గు గని కార్మికులే. మునీర్ బల్హర్ష లోని మల్లేషన్న తల్లిదండ్రుల నివసించే ఇంటికి చేరుకున్నారు. అప్పటికే అక్కడ వి టి అబ్రహం ఉండడంతో మునీరుకు కొండంత బలం వచ్చినట్లయ్యింది.

తల్లిదండ్రులకు మునీర్ ను అప్పగించి, ఆయనను మంచిగా చూసుకోవాలని, అన్ని జాగ్రత్తలు చెప్పి మునిరన్న నుంచి తల్లిదండ్రుల నుంచి సెలవు తీసుకొని వెంకటి బెల్లంపల్లికి తిరిగి వచ్చాడు.

కొద్ది రోజులు అక్కడ వున్నారు. మందమర్రిలో ఉద్రిక్తత ఇంకా తగ్గలేదు. పోలీసుల దాడులు, గుండాల దాడులు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. 

దీంతో అబ్రహం కేరళకు పయనమయ్యాడు. 

మునీర్ కు పరిచయం ఉన్న విద్యార్థి హైదరాబాదులో ఉంటున్నాడు. ఆయనతో సంప్రదించి ఆయన ఉండే హాస్టల్ చేరుకున్నాడు. హైదరాబాదుకు చేరుకున్న మునీర్ ను ప్రపంచ కార్మిక నేత కేఎల్ మహేంద్ర కలుసుకొని పరామర్శించారు. ఆనాటి సిపిఐ హైదరాబాద్ నగర నాయకుడు ప్రభాకర్ ఎంతో అభిమానం, ఆప్యాయతతో మునీర్ కు అండగా నిలబడినాడు.

పోలీస్ అధికారులతో కమ్యూనిస్టు నాయకుడు మల్లేషన్న సంప్రదించి, బెల్లంపల్లిలో పోలీసులకు మునీర్ ను అప్పగించాడు. 

మునీర్ పై థర్డ్ డిగ్రీ ప్రయోగం...

 తీవ్రమైన చిత్రహింసలు

పోలీసుల అదుపులోకి వచ్చిన మునీర్ ను కసితీరా కొట్టారు.  రోజుల తరబడి రామకృష్ణాపూర్, మంచిర్యాల, లక్షెట్టిపేట, మందమర్రి పోలీస్ స్టేషన్లకు తిప్పుతూ విచారించారు. చిత్రహింసలు పెట్టారు. హత్య ఎలా చేశారు. హంతకులు ఎవరు, ఎంతమంది హత్యలో పాల్గొన్నారు. హత్యకు వాడిన ఆయుధాలు ఏమిటి, అవి ఎక్కడ ఉన్నాయి అంటూ విచారణ చేశారు. విచారణలో భాగంగా రోకలిబండ ఎక్కించడం, రాకెట్ వేయడం జరిగింది. తలకాయను గోడకు కోట్టడంతో నుదురు పగిలిపోయి, తీవ్ర రక్తస్రావం అయింది. కటింగ్ ప్లేయర్ తో కాళ్ళ గోర్లను పీకారు. చాతి మధ్యలో సిగరెట్ తో కాల్చిన గాయం మరకగా మారింది.అది ఇప్పటికీ కనబడుతుంది. చేతులపైన సిగరెట్లతో కాల్చారు. బూటు కాళ్లతో ఎక్కడపడితే అక్కడ తన్నారు. ఒంటిపై విరిగిన లాటీలకు లెక్కలేదు. 

పోలీసులు ఎన్ని రకాలుగా చిత్రహింసలు పెట్టినా హత్యతో మాకు సంబంధం లేదు. మేము చేయలేదు. అనే మాట తప్ప,మరో మాట మునీర్ నోటి నుండి రాబట్ట లేకపోయారు. లాఠీ దెబ్బలకు మునీర్ ఎడమ చేయి చిటికన వేలు నరం తెగిపోయింది. ఇప్పటికి ఆ వేలు వంకరగానే ఉంది.

సి.ఎస్.పి కాంటా వద్ద గూండాలు జరిపిన గాడిలో మునీర్ తల పగిలి కుట్లు పడ్డాయి. ఒంటిపై గాయాలు పూర్తిగా మానలేదు.

మునీర్ నుంచి సమాచారం రాబట్టాలని మందమర్రి పోలీస్ స్టేషన్లో పోలీసులు కొట్టిన దెబ్బలకు ఆయన తట్టుకోలేక అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్ళాడు. మందమర్రిలో పోలీస్ డాక్టర్ గా పేరున్న రామారావును పోలీస్ స్టేషన్ రప్పించారు. మునీర్ ను ఆయనకు చూపించి, చికిత్స చేయమన్నారు. మునీర్ ఆరోగ్య పరిస్థితి విషమంగా ఉందని ఇంకా కొడితే చనిపోతాడని చెప్పాడు. ఇక్కడ చికిత్స చేయలేనని, ఆసుపత్రికి తీసుకురావాలని చెప్పాడు. తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో ఆయనను హాస్పటల్  తరలించి చికిత్స చేయించారు.

 శాంతి భద్రతల పరిరక్షకుడిగా, గుండాల పాలిట సింహ స్వప్నంగా పేరు గడించిన ఎస్సై రామస్వామిని ఖమ్మం జిల్లా నుంచి బదిలీ చేసి మందమర్రి ఎస్సైగా నియమించారు.

ఎస్సైగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన రామస్వామి, భూస్వామి హత్య కేసులో అనుమానితుడిగా ఉన్న మునీర్ ను విచారించాడు. పోలీస్ కంట్రోల్ రూమ్ నుంచి చేతులకు బేడీలు వేసి మునీర్ ను సాయంత్రం సమయంలో మందమర్రి మార్కెట్ కు తీసుకువచ్చారు.

పోలీస్ వ్యాన్ నుంచి మునీర్ ను కిందకు దింపి బహిరంగంగా లాఠీలతో కొట్టడం ప్రారంభించారు. ఈ విషయం పట్టణంలో గుప్పుమంది. కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులు, కార్యకర్తలు, సానుభూతిపరులు, ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో మందమర్రి మార్కెట్ వద్దకు తరలివచ్చారు.

పోలీసుల దెబ్బలకు భయపడకుండా

 మేం ఉద్యమకారులం... గూండాలం కాదు...

 ఏం కొడుతున్నావు... దమ్ముంటే చేతులకు ఉన్న బేడీలు తీయండి అంటూ మునీర్ పోలీసులకు సవాల్ విసిరుతున్నాడు. మార్కెట్లో ఉన్న ప్రజలు మునీర్ కు మద్దతుగా పోలీసు జులుం నశించాలి అంటూ పెద్ద ఎత్తున నినాదాలు ఇస్తున్నారు.. ప్రజల సంఖ్య, నినాదాల జోరు పెరగడంతో పోలీసులు వెనక్కి తగ్గారు. మునీర్ ను మళ్లీ పోలీస్ వ్యాన్ ఎక్కించుకొని పోలీస్ స్టేషన్ తరలించారు.

పోలీస్ అదుపులో మునీర్ ఉన్న విషయం స్థానిక పార్టీ నాయకులు, ప్రజలకు తెలియదు.మార్కెట్ సంఘటనతో మునీర్ ను పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకొని, చిత్రహింసలకు పాల్పడుతున్నారనే విషయం తెలిసింది.పట్టణంలో తీవ్ర ఉద్రిక్తత ఏర్పడినట్లు పోలీసులు గమనించారు. మునీర్ అరెస్టుకు నిరసనగా బొగ్గు గనుల్లో సమ్మె జరిగే పరిస్థితి నెలకొన్నదని పోలీస్ అధికారులకు సమాచారం అందింది.తాజాగా నెలకొన్న పరిస్థితిపై పోలీసు అధికారులు సమీక్ష చేసి, అదే రోజు రాత్రి లక్షెట్టిపేట మున్సిఫ్ మెజిస్ట్రేట్ ఎదుట మునిర్ ను హాజరు పరిచారు.ఆయన రిమాండ్ రిపోర్టు రాయడంతో నిజామాబాద్ జైలుకు తరలించారు.

yuvajana nayakudigaa..

యువజన నాయకుడిగా...

అఖిలభారత యువజన సమాఖ్య (AIYF )నాయకుడిగా, కమ్యూనిస్టు పార్టీ క్రియాశీల కార్యకర్తగా ప్రజల పక్షాన నిలబడి మునీర్ తన నేతృత్వంలో అనేక  ఉద్యమాలను కొనసాగించాడు.

ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో  గిరిజనుల సంఖ్య ఎక్కువ . వారు  ఆధునిక సౌకర్యాలైన   రవాణాకి , వసతికి దూరంగా  కొండ కోనల్లో ఉండి  పోతారు. నిరుపేదలైన గిరిజన, ఆదివాసి, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, ఇతర పేద వర్గాలకు  ప్రభుత్వ భూములు పంచాలని అనేక పోరాటాలు జరిగాయి . 

 స్కూల్స్,హాస్పిటల్స్ ఏర్పాటు చేయాలని అనేక ఉద్యమాలు నిర్మించారు.

పేదల అభివృద్ధికి ప్రయత్నించని ప్రభుత్వ అలసత్వాన్ని  ప్రశ్నిచే  ప్రజలపై పోలీసుల దాస్టికాలను ,దొరల  ఆగడాలను ఎదిరిస్తూ  అనేక ప్రజా ఉద్యమాలు  జరిగాయి . 

మందమర్రి పట్టణంలో ప్రజల్ని చైతన్యపరిచే కార్యక్రమాల కోసం    కాలినడకన ఇంటింటికి, గల్లీ గల్లీకి తిరిగే   వారు  .

 ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా వ్యాప్తంగా  అనేక గ్రామాలలో  సైకిల్ పై తిరుగుతూ జన సమీకరణకు,పార్టీ విస్తరణకు విశేష కృషి చేశారు. ఆసిఫాబాద్, మంచిర్యాల, లక్షేట్టిపేట నేన్నెల తదితర మండలాల్లో కష్టజీవులు, నిరుపేదలకు మెరుగైన జీవనం, కనీస వసతులు కల్పించాలని ప్రభుత్వాధికారులతో పలుమార్లు చర్చల్లో పాల్గొన్నారు . కొన్ని సమస్యలను పరిష్కరించ గలిగారు. ప్రజా సంక్షేమం కోసం పనిచేయటం, ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం వల్ల పోలీసులు, వారిని కండ్లల్ల పెట్టుకున్నరు.   వారిని  అనేక తప్పుడు కేసుల్లో ఇరికించారు. అక్రమంగా అరెస్టు చేసి జైలు పాలు చేశారు. కోర్టుల చుట్టూ తింపారు.

హమాలి అంజయ్య

1980 సంవత్సరం లో  హైదరాబాద్ గౌలిగూడ బస్ స్టేషన్ లో అంటే ఇప్పటి ఎం జి బి ఎస్  ప్రాంతం లో  హమాలీ పనిచేసే అంజయ్యను పోలీసులు కొట్టి చంపారు . దానికి  రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన చెలరేగింది. పోలీస్ దుర్మార్గానికి నిరసనగా సిపిఐ రాష్ట్ర వ్యాప్త బందుకు పిలుపునిచ్చింది.  మందమర్రిలో వి టి అబ్రహం, మునీర్ నేతృత్వంలో ఆ బందును  విజయవంతం అయింది . పట్టణంలో సంపూర్ణంగా బందు జరిగింది .  బందు విజయవంతంగా జరిగినందుకు అదే రోజు సాయంత్రం  ఒక పెద్ద  ఊరేగింపు జరిగింది  .ఆ ఊరేగింపును   అడ్డుకోవడానికి డిఎస్పీ స్థాయి అధికారి ఆధ్వర్యంలో పోలీసులు తీవ్ర ప్రయత్నాలు చేశారు  .పోలీస్ చర్యలను కమ్యూనిస్టు పార్టీ  శ్రేణులు తీవ్రంగా ప్రతిఘటించాయి . పోలీసులకు, ఉద్యమకారులకు మధ్య తీవ్ర  వాగ్వివాదం, తోపులాట జరిగింది. పోలీసులు లాఠీచార్జి చేసి ప్రజల్ని చెదరగొట్టారు. ముఖ్య నాయకులను, కార్యకర్తలను అదుపులోకి తీసుకున్నారు. వీరిని పోలీస్ స్టేషన్ కు తరలించి చిత్రహింసలు పెట్టారు. పోలీస్ దుర్మార్గం పట్టణంలో ప్రచారం అయ్యింది.సిపిఐ నాయకులను పోలీసులు కొడుతున్నారనే విషయాన్ని తెలుసుకున్న గని కార్మికులు, మహిళలు,యువకులు కుటుంబాలతో సహా కదిలి వచ్చి పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుట వందలాది మందితో భారీ ధర్నా నిర్వహించారు. పోలీస్ స్టేషన్ ముందు నుంచి ప్రజలు వెళ్లిపోవాలని పోలీసులు చేస్తున్న విజ్ఞప్తిని ప్రజలు ఖాతరు చేయలేదు. ప్రజల సంఖ్య గంట  గంటకు   పెరుగుతున్నది.ఉద్రిక్తత మరింతగా పెరిగింది.పోలీస్ స్టేషన్ గేట్లు బద్దలు కొట్టుకొని ప్రజలు పోలీస్ స్టేషన్ పై దాడి చేసే అవకాశం ఉందని ఇంటెలిజెన్స్ విభాగం ద్వారా సమాచారం అందుకున్న  పోలీసు ఉన్నతాధికారులు మునీర్ తో పాటు ఇతర నాయకులందరిని  విడిచిపెట్టారు.

పోలీసుల తప్పు కప్పిపుచ్చుకోవడానికి ఉద్యమకారులపైనే శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలిగించారని తప్పుడు కేసు నమోదు చేశారు. బెల్లంపల్లి సమీపం లోని సోమగూడెం వద్ద రెండు బస్సులను గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు దగ్ధం చేశారు . బస్సు దగ్ధం కేసులో కూడా మునీర్ బృందాన్ని ఇరికించారు.

సారా వ్యతిరేక పోరాటం

సింగరేణి కార్మికులు తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి నెల రోజులు కష్టపడి సంపాదించిన సొమ్ములో అధిక భాగం సారా,బ్రాందీ తాగటానికి ఖర్చు అయిపోయేది . గనులపై ఇచ్చే జీతం అందుకున్న అనేకమంది కార్మికులు ఇళ్లకు వెళ్లేవారు కాదు. జేబులో ఉన్న డబ్బులు ఖర్చయ్యే వరకు సారా కొట్టు, బ్రాందీ షాపే వీరికి ఆవాసాలుగా మారి పోయేవి.
కార్మికులకు ఆహ్లాదాన్ని ఇవ్వాలనే పేరుమీద సింగరేణి యాజమాన్యం ఏర్పాటుచేసిన రిక్రియేషన్ క్లబ్బు పేకాట కేంద్రాలుగా వర్ధిల్లేవి. జీతాలు తీసుకున్న తర్వాత కొంతమంది కార్మికులు పేకాట ఆడడానికి ఇక్కడికి చేరుకునేవారు.రోజుల తరబడి ఇక్కడే భోజనాలు. ఇక్కడే  నిద్ర పోయేవారు  కూడా . ఇలాంటి మహానుభావులను ఇంటికి తీసుకు వెళ్లడానికి భార్యా పిల్లలు బజారుకు వచ్చి, వీరి జాడ కోసం వెతికేవారు. క్లబ్ లో పేకాడుతున్న  వారిని   మరియు మద్యం సేవించి మత్తులో ఎక్కడపడితే అక్కడ పడిపోయి ఉన్న కార్మికులను ఇళ్లకు తీసుకు వెళ్లడానికి కుటుంబీకులు తీవ్రంగా శ్రమించేవారు. కుటుంబ సభ్యులు చేసే పనిని  తప్పుగా పేర్కొంటూ భార్య పిల్లలను విపరీతంగా కొట్టేవారు.
మత్తులో సోయి తప్పిన కార్మికుల జేబులో నుంచి మందమర్రి దొర గుండాలు డబ్బులు దొంగి లించేవారు. ప్రతిఘటించిన వారిని తన్నిమరీ  బలవంతంగా లాక్కునేవారు
ప్రతినెలా  జరుగుతున్న ఈ తతంగాన్ని  కమ్యూనిస్టు పార్టీ నిశితంగా గమనించింది. మందమర్రి పట్టణంలోని కార్మిక వాడలలో సారా కొట్టు, బ్రాందీ షాపులు ఎత్తివేయాలని దూబగుంటలో జరిగిన సారా వ్యతిరేక పోరాటానికి కంటే ముందుగానే ఇక్కడ జరిగింది. మహిళా నాయకురాళ్ళు మహా లక్ష్మమ్మ, మనెమ్మల నేతృత్వంలో మద్యం వ్యతిరేక పోరాటాలు కొనసాగాయి. సారాకొట్లను కూల్చివేసి, బ్రాందీ షాపుల పై భౌతిక దాడులకు పాల్పడ్డారు. మహిళలు భారీ సంఖ్యలో ముందు వరుసలో నిలబడి పోరాడారు. అబ్రహం,మునీర్ మార్గదర్శకతన మద్యం వ్యతిరేక పోరాటాలు నడుపుతున్నారని అక్రమ కేసులను నమోదు చేశారు. అయినా వెనక్కి తగ్గకుండా మహిళలు చేసిన పోరాటం వలన కార్మిక వాడల నుంచి సారాకొట్లు,, బ్రాందీ షాపులు తరలిపోయాయి. ఫలితంగా కార్మిక వాడల్లో  ప్రశాంతత తిరిగి  నెలకొన్నది.

మరో జూదం *తంబోలా* ఆట

కార్మికుల సొమ్మును దోచుకోవడానికి అలవాటు పడిన అసాంఘిక ముఠాలు వినోదాత్మక ఆట పేరిట తంబోలా అనే జూదానికి తెర లేపారు. సర్కస్ నిర్వాహకులు వేసే పెద్ద టెంటు లాంటిదే 

వీరు కూడా ఏర్పాటు చేశారు. తంబోలా కేంద్రంలోకి వెళ్లాలంటే ప్రవేశ రుసుము (టికెట్) కొనాలని నిబంధన విధించారు.ఈ జూద గృహానికి పోలీసులు కాపలాగా ఉండేవారు అనేది బహిరంగ రహస్యమే. హాల్ లోనికి ప్రవేశించిన ఆటగాళ్లు డబ్బులు చెల్లించి నెంబర్ ఆట ఆడేవారు. ఇక్కడ అనేక అసాంఘిక కార్యకలాపాలు జరిగేవి రాత్రిపూట జరిగే ఈ తాంబోలా ఆటలో స్టేజి కూడా ఉండేది. స్టేజి పైన మహిళలతో అర్థనగ్న,అసభ్య, అశ్లీల నృత్యాలను ప్రదర్శించేవారు. ఈ నృత్యాలు చూస్తూ జనం ఊగిపోయి, తమ జేబులు ఖాళీ అవుతున్న విషయాన్నికూడా  గుర్తించేవారు కాదు.
డ్యూటీలు మాని ఇక్కడికి పెద్ద సంఖ్యలో కార్మికులు చేరుకునేవారు. కార్మికుల కుటుంబాలలో చిచ్చు రేపుతున్న ఈ సంఘటన యూనియన్ దృష్టికి వచ్చింది.

తంబోలా కేంద్రంపై దాడి

తంబోలా ఆట పేరిట జరిగే దోపిడి కేంద్రంపై మునీర్ నేతృత్వంలో యువకులు దాడి చేశారు. అడ్డువచ్చిన గుండాలను చితక బాదారు. పెద్ద సంఖ్యలో యువకులు రావడంతో గుండాలు భయంతో పరిగెత్తి తప్పించుకున్నారు. ప్రజలు తాంబోలా టెంట్ ను తగలబెట్టి, ఆటను పూర్తిగా రద్దు చేయించారు. ఈ పరిణామం కార్మిక కుటుంబాలకు సంతోషం నింపింది. దొర కంట్లో నిప్పులు కురిపించింది. తంబోలా కేంద్రంపై జరిగిన దాడి వలన ఆర్థిక నష్టం  కలుగుతుందని భావించిన పెట్టుబడిదారులు మునీర్ బృందంపై తప్పుడు కేసు నమోదు చేయించారు.
మునీర్ తో పాటు యువకులందరినీ అరెస్టు చేసి పోలీస్ స్టేషన్లో నిర్బంధించారు. ఈ వార్త కార్మిక వాడల్లో ప్రచారం కావడంతో ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో పోలీస్ స్టేషన్ చేరుకొన్నారు. వీరి విడుదల కోసం ఆందోళనకు దిగారు. గత్యంతరం లేక కేసు నమోదు చేసి యువకులను విడిచిపెట్టారు.

సినిమా టాకీస్
మందమర్రి పట్టణంలో జరిగే అరాచకాలకు సినిమా హాలు అడ్డా! మందమర్రిలో చట్టం, న్యాయం, ధర్మం అన్ని *దొర* కనుసన్నులలోనే నడిచేవి. దొర  రూపొందించిన నియమ, నిబంధనలు మాత్రమే సినిమా హాల్లో అమలు అయ్యేవి. వాటిని ధిక్కరించిన ప్రేక్షకులకు దొర గుండాలు శిక్ష విధించేవారు. సినిమా చూసే ప్రేక్షకులు హీరో, హీరోయిన్ల పై వచ్చే పాటలకు ఈలవేసినా, చప్పట్లు కొట్టినా తప్పే! హీరో, విలన్ మధ్య జరిగే కొట్లాట సన్నివేశాలకు స్పందించి చప్పట్లు కొట్టినా, అరిచినా,గంతులు వేసినా, పేపర్లు చింపి విసిరినా క్షమించరాని నేరమే! ఇందుకు శిక్షగా గుండాల దెబ్బలకు గురికావాల్సిందే.తాగిన మత్తులో సంచరించే గుండాలు రక్తం కారి సొమ్మసిల్లిపోయిన ప్రేక్షకులను కనికరం లేకుండా చిత్తం వచ్చినట్లు కొట్టేవారు .
వినోదం కోసం సినిమా టాకీస్ కు వెళ్లే అందమైన స్త్రీలు ఇంటికి తిరిగి వస్తారని నమ్మకం ఉండేది కాదు. సంతోషంగా నవ్వుతూ తుల్లుతూ సినిమాకు వెళ్లిన మహిళలు శవాలుగా మారి సినిమా టాకీస్ సమీపంలోని బావిలో కనబడేవి. అవన్నీ మిస్టరీ హత్యలు కానీ మిగిలిపోయాయి. సినిమాకు వెళ్లిన ఆడవారిపై అత్యాచారానికి పాల్పడి, చంపి శవాలను బావిలో వేస్తున్నారని, సినిమా టాకీస్ యాజమాన్యమే వీటికి కారణమని ప్రచారం ఉండేది.
ఒకరోజు పట్టణ మహిళా సమాఖ్య నాయకురాలు మనెమ్మ కుమారుడు రాజు, మరో విద్యార్థి రవి
*పొట్టేలు పున్నమ్మ* సినిమాకు వెళ్లారు . పిల్లలు ఇరువురు సిపిఐ అనుబంధ విద్యార్థి సంఘమైన ఏఐఎస్ఎఫ్ లో చురుకుగా పనిచేసేవారు. సినిమా హాలు నిబంధనలకు విరుద్ధంగా పిల్లలు ఈల వేశారని, అల్లరి చేశారని గుండాలు వీరిని చితకబాదారు. పిల్లలపై జరిగిన దాడి వార్త పట్టణమంతా వ్యాపించింది.
ప్రజలపై గుండాల అరాచకాలు నిలువరించాలని సిపిఐ శ్రేణులు అప్పటికే నిర్ణయించుకున్నాయి. పట్టణంలోని సిపిఐ కార్యాలయం వద్ద ఉన్నటువంటి పార్టీ క్యాడర్
కు విద్యార్థులపై జరిగిన దాడి తెలిసింది. పిల్లలపై జరిగిన దాడితో నాయకులు, కార్యకర్తలు కోపంతో రగిలిపోయారు. గుండాలకు తగిన గుణపాఠం చెప్పాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
అందుబాటులో ఉన్న కర్రలు, రాళ్లు,చేతికి ఏది దొరికితే అది పట్టుకొని  గుండాలకు బుద్ధి చెప్పాలని ప్రజా సమూహం సినిమా హాల్ వైపు బయలు దేరింది. వీరి వెంట మహిళలు కూడా కారంపొడి, చీపుర్లు పట్టుకొని నడిచారు.
గూండాలు టాకీస్ సమీపంలోనే ఉన్నారు. మునీర్ నేతృత్వంలో ప్రజా సమూహం ఒక్కసారిగా గుండాలపై దాడి చేశారు. ఊహించని దాడికి కంగుతిన్న గుండాలు, తేరుకొని కొద్దిసేపు ప్రతిఘటించారు. భారీ సంఖ్యలో ఉన్న జనం ముందు వీరి కండ బలం పనిచేయలేదు. ప్రజల దాడి నుండి తప్పించుకోవడానికి సినిమా హాల్ లోనికి పరుగు తీశారు. పారిపోతున్న గుండాలను ప్రజలు వెంటపడి తరిమారు.
సినిమా హాల్ లోపలకి ప్రవేశించిన గుండాల అరుపులు, కేకలతో భయభ్రాంతులకు గురైన ప్రొజెక్టర్ రూమ్ లోని సిబ్బంది ప్రదర్శనను నిలిపివేశారు.హాలులో లైట్లను వేశారు. ప్రేక్షకులు భయంతో పరుగులు తీశారు. ప్రేక్షకులకు ధైర్యం చెబుతూ, వారిని ఇళ్లకు పంపుతూ గుండాలను వెంబడించారు.
గుండాలకు బుద్ధి చెప్పండి...
గుండాయిజం నశించాలి...
గుండాలరా ఖబర్దార్ అంటూ ప్రజలు నినాదాలు చేస్తూ గుండాలపై దాడి చేస్తున్నారు.

అదే రోజు సినిమా చూడడానికి మునీర్ తల్లి, చెల్లెలు కూడా వచ్చారు. ఈ విషయం మునీర్ కు తెలియదు.
విద్యార్థులపై జరిగిన దాడితో చెల్లించి చలించి పోయిన మునీర్ చేతిలో లాఠీతో గుండాయిజం *బంద్ కరో* అంటూ గూండాల పైకి దూకుతున్నాడు.
మునీర్ చేతిలో లాఠీని చూసి మునీర్ తల్లి, చెల్లి ఖిన్నులయ్యారు.
ఏడుస్తూ క్యా కర్ రా, హాత్ మే లాఠీ కైకు, అంటూ బిగ్గరగా అరుస్తున్నారు.
ఆప్ ఘర్ జావో, హం ఆయంగే, ఫికర్ మత్ కీజియే, జల్ది జాయియే అంటూ గుండాలను తరుముకుంటూ మునీరు వెళ్లాడు.
గతంలో సినిమా హాలుకు వచ్చిన ప్రేక్షకులతో వ్యవహరించిన తీరును గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రజలు దాడికి దిగారు. దాడిలో బుకింగ్ కౌంటర్లు, ప్రొజెక్టర్ రూమ్, కుర్చీలు, ఇతర ఫర్నిచర్ ధ్వంసం అయ్యింది. ప్రజల దాడి నుంచి తప్పించుకోవడానికి గుండాలు తలో దిక్కు పారిపోయారు. దొరికిన వారిని ప్రజలు చితక భాదారు. సినిమా హాల్ పై జరిగిన దాడిని ప్రజలు స్వాగతించారు. కొందరైతే సంబరాలు చేసుకున్నారు.

మునీర్ తల్లి,చెల్లెలు కన్నీరు పెడుతూనే భయం భయంగా ఇంటికి చేరుకున్నారు. అర్ధరాత్రి మునీర్ కూడా ఇంటికి చేరుకొని, ఏమీ తెలియనట్లు పడుకున్నాడు. టాకీస్ లో చూసిన గొడవను ఎవరు కూడా మునీర్ తండ్రితో చెప్పలేదు.
అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత ఇంటి తలుపులను  గట్టిగా కొడుతూ, మేం పోలీసులం తలుపు తీయండి అంటూ పిలుస్తున్నారు.
భయపడుతూనే కౌన్ హై అంటూ  వెళ్లి మునీర్ తల్లి తలుపు తీసింది.
ఇత్ని రాత్ క్యా కామ్, క్యో ఆయి హో అంటూ ప్రశ్నించింది.
మునీర్ ఉన్నాడా అంటూ పోలీసులు ప్రశ్నించారు.
ఇంకా ఇంటికి రాలేదు అని సమాధానం ఇచ్చింది.
మేం ఇంటిని సోదా చేస్తాం అంటూ పోలీసులు ముందుకు కదిలారు. ఇంట్లోకి రావద్దంటూ మునీర్ తల్లీ గట్టిగా వాదిస్తోంది.
గొడవకు మేల్కొన్న మునీర్ తండ్రి క్యా హోరా అంటూ బెడ్ రూమ్ నుంచి హాల్ లోకి వచ్చాడు.
ఎదురుగా పోలీసులు కనబడడంతో వారికి నమస్కరించి క్యా హై సాబ్ ఇత్ నీ రాత్ ఆయే అంటూ ప్రశ్నించాడు.
ఈరోజు రాత్రి మందమర్రి సినిమా హాలుపై మునీర్ నాయకత్వంలో దాడి జరిగింది. ఆయనను పోలీస్ స్టేషన్ తీసుకువెళ్లి విచారిస్తాం. అందుకోసమే వచ్చామని పోలీసులు చెప్పారు. మునీర్ ఇంకా ఇంటికి రాలేదని తల్లి చెబుతుండగానే మునీర్ బాహర్ ఆవో అంటూ గట్టిగా కేక వేసి పిలిచాడు. తండ్రి పిలుపుతో బయటకు వచ్చిన మునీర్ ను పోలీసులకు అప్పగించాడు. అదేవిధంగా సంధానిని కూడా పోలీసులు తీసుకువెళ్లడానికి ప్రయత్నించారు.
బచ్చా హై సాబ్, సుభా మైహి, లేయాఖే ఆప్ కీ హవాలా కర్ దుంగా అని బ్రతిమాలడంతో సంధానిని వదిలిపెట్టి వెళ్లారు.
మునీర్ తండ్రి గౌస్ మియా కే కే 5 గనిలో పి.ఎగా (పెద్ద రైటేరు) పనిచేయటం ఆయన సత్ప్రవర్తన, అవినీతి రహితుడు, క్రమశిక్షణతో పనిచేయడం వలన అధికారులు, కార్మికులలో ఆయనకు మంచి పేరుంది.
పోలీసుల వెంట, సినిమా హాల్ యజమాని కొడుకు సురేందర్ రావు కూడా ఉండటం విశేషం. మునీర్ ను చూసిన వెంటనే ఆయన ముఖం ఎర్రగా కందిపోయింది. ఆగ్రహంతో పళ్ళు పటపట కొరికాడు. వీడికి బుద్ధి చెప్పండి అంటూ పోలీసులను ఆజ్ఞాపించాడు. అప్పటికే పోలీసు వ్యాన్ లో మునీర్ మిత్రులు కూడా ఉన్నారు. వీరందరికీ ఆరోజు రాత్రి పూట పోలీసులు గట్టిగానే అరుసుకున్నారు.

పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుట ధర్నా

మునీర్ తో పాటు ఇతర యువకులను పోలీసులు అరెస్టు చేసి, చిత్రహింసలకు గురి చేస్తున్నారని కార్మిక వాడల్లో ప్రచారమైంది. మందమర్రి భూస్వామి కొడుకు సురేందర్రావు స్వయంగా పోలీస్ స్టేషన్లో అడ్డావేసి వీరిని చిత్రహింసలు పెట్టిస్తున్నాడని వార్త ప్రజలను కోపోద్రికుల్ని చేసింది.
మునీర్ తో పాటు అరెస్ట్ అయిన వారందరినీ భేషరతుగా విడుదల చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుట ధర్నా చేపట్టారు. పోలీసుల దౌర్జన్యం నశించాలి. దొర గుండాయిజం నశించాలి. గుండాల్లారా ఖబర్దార్ అంటూ నినాదాలు మార్మోగుతున్నాయి. గంట, గంటకు ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో పోలీస్ స్టేషన్ వద్దకు చేరుకుంటున్నారు. ఉదయం షిఫ్టు ముగించుకొని ఇళ్లకు వెళ్లే కార్మికులు కూడా పోలీస్ స్టేషన్ వద్ద ఆగుతున్నారు.జన ప్రవాహం, నినాదాల హోరు పెరిగిపోతున్నది. పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుట చేస్తున్న ధర్నాను విరమించాలని, శాంతి భద్రతలకు విఘాతo కల్పిస్తే కఠిన చర్యలు తప్పవని పోలీసులు మైకులలో హెచ్చరిస్తున్నారు. అయినా జనం వెనక్కి తగ్గటం లేదు. రాత్రి కావస్తుండడంతో పోలీసులు ఉన్నతాధికారులతో సంప్రదింపులు జరిపి వీరిని విడుదల చేశారు.

చీర చింపి కట్టు కట్టిన వీరవనిత
పోలీసుల హెచ్చరికలను బేఖాతరు చేస్తూ, సినిమా టాకీస్ పై దాడి నిర్వహించారనే కోపంతో  పోలీసులు ఊగిపోయారు. మునీర్  ను ఇష్టం వచ్చినట్టు లాఠీలతో చితక బాదారు. తలకు తగిలిన లాఠీ దెబ్బకు తల పగిలి, రక్తం కారుతున్నది.ప్రజా ఆందోళనతో సిపిఐ నాయకులను పోలీసులు విడిచిపెట్టినప్పుడు బయటకు వస్తున్న మునీర్ తల నుండి రక్తం కారుతూనే ఉంది.మునర్ చేతితో దెబ్బ తగిలిన చోట ఒత్తి పట్టుకున్నప్పటికీ రక్తం కారటం ఆగటం లేదు. దీన్ని గమనించిన ఓ ఆడబిడ్డ తన చీర కొంగు చింపి కట్టు కట్టింది. అది ఆనాడు ప్రజా చైతన్యానికి, ఉద్యమకారుల ఎడల ఉన్న ప్రేమకు నిదర్శనం.
పోలీసులు విడుదల చేసిన నాయకులను ప్రజలు గుండెలకు హత్తుకున్నారు.వారికి జేజేలు పలుకుతూ స్వాగతం పలికారు. మునీర్ ను ప్రజలు భుజాలపై ఎక్కించుకొని పట్టణంలో ర్యాలీ నిర్వహించారు.
అవమాన భారంతో దొర రగిలిపోతున్నాడు.మునీర్, సిపిఐ నాయకులకు తగిన గుణపాఠం చెప్పాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు సమాచారం బయటకు పొక్కింది. ఎప్పుడైనా వీరిపై దాడి జరగవచ్చునని పుకార్లు బయలుదేరాయి.

 ఈశాన్య భారతదేశ   నేపధ్యం _సంఘర్షణ  

పరిచయం

 ఈశాన్య భారతదేశం అంటే   ఎనిమిది రాష్ట్రాలు ; అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరాం, నాగాలాండ్, సిక్కిం మరియు త్రిపుర.  . 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ ప్రాంతం దేశంలోని మొత్తం భౌగోళిక వైశాల్యంలో 262,179 చ.కి.మీ విస్తీర్ణం మరియు 45,587,982 జనాభాను కలిగి ఉంది, ఇది దేశ జనాభాలో దాదాపు 3% .   భారత ప్రభుత్వ నిఘంటువులో ఈ ప్రాంతాన్ని నార్త్ ఈస్టర్న్ రీజియన్ (NER)గా సూచిస్తారు. 

ఈ ప్రాంతం జాతి, భాష, సంస్కృతి మరియు మత పరంగా అసాధారణంగా వైవిధ్యమైనది. ఇది దాదాపు 475 జాతుల సమూహాలు మరియు 400కి పైగా వివిధ భాషలు మరియు మాండలికాలు మాట్లాడే ఉప సమూహాలకు నిలయం. 

ప్రారంభ చరిత్ర::

ఈ ప్రాంతం యొక్క మొట్టమొదటి చారిత్రాత్మకంగా నమోదు చేయబడిన రాజ్యం మూడవ శతాబ్దం (క్రీ .శ ) లో వర్మన్ రాజవంశంచే స్థాపించబడిన విస్తారమైన ప్రాగ్జ్యోతిష్‌పూర్ లేదా కామరూప రాజ్యం. హ్యుయెన్ త్సాంగ్ ఒక చైనీస్ యాత్రికుడు,క్రీ .శ  642-43  లో భాస్కర వర్మన్ పాలనలో దేశాన్ని సందర్శించాడు. రాజ్యం యొక్క విస్తీర్ణం ప్రస్తుత అస్సాంలోని మొత్తం మైదాన ప్రాంతాలను (ప్రక్కనే ఉన్న కొండలు మరియు మణిపూర్ మినహా), ఉత్తర బెంగాల్, భూటాన్ మరియు బంగ్లాదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది.  వర్మన్ రాజవంశాన్ని అనుసరించి, 13వ శతాబ్దపు CE ప్రారంభంలో అహోమ్‌లు వచ్చే వరకు ఈ ప్రాంతంలో ఏ ఇతర శక్తి తన బలమైన స్థావరాన్ని ఏర్పరచుకోలేకపోయింది. అహోమ్‌లు అనేక మంది స్థానిక పాలకులను అణచివేసారు మరియు 1800ల ప్రారంభం వరకు అస్సాంలో తమ పాలనను స్థిరంగా స్థాపించారు. కానీ అహోంలు వర్మన్ రాజవంశం యొక్క గొప్పతనాన్ని ప్రతిబింబించలేకపోయారు. పర్యవసానంగా, బర్మా యొక్క అవా రాజు 1821 నాటికి మణిపూర్, కాచర్ మరియు అస్సాం వంటి ప్రధాన శక్తులను ఆక్రమించాడు. అస్సాంపై తమ సార్వభౌమత్వాన్ని స్థాపించాలనే ఉద్దేశం బర్మీస్‌కు మొదట లేదని చరిత్రకారులు గమనించారు, అయితే అస్సాంలోని రాజకీయ పరిస్థితులు 1819లో పూర్తి స్థాయి దండయాత్రను ప్రారంభించేలా వారిని బలవంతం చేశాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, 1824-26లో జరిగిన మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధంలో ఓడిపోయినప్పుడు మరియు తదనంతరం 1826లో యాండబో ఒప్పందంపై సంతకం చేయడం ద్వారా ఈ ప్రాంతంపై వారి ఆధిపత్యం విరమించబడింది.  మొదటి భాగంలో భారతదేశంలో పర్యటించిన చైనా యాత్రికుడు. ఏడవ శతాబ్దం మరియు 643 AD సమయంలో చక్రవర్తి భాస్కరవర్మన్ ఆహ్వానం మేరకు కామరూపాన్ని సందర్శించారు. అహోమ్‌ల వరకు వర్మన్‌ల పాలన కాలం మధ్య చిల్లర రాజ్యాలు ఉన్నప్పటికీ అవి చెప్పబడిన పాలనల వలె ఎక్కువ లేదా ముఖ్యమైనవి కావు. అలాగే, చారిత్రక రికార్డుల కొరత కారణంగా ఆ రాజ్యాల సరిహద్దుల సరిహద్దులు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి.]

బ్రిటిష్ వలస పాలనలో ఈశాన్య భారతం 

ఈ ప్రాంతంలోని సంఘర్షణల చారిత్రక విశ్లేషణ ద్వారా  వలసవాదులు ప్రస్తుత స్థానిక పాలకులను అస్థిరపరిచేందుకు మరియు వనరులను విపరీతంగా వెలికితీసే ఏకైక ఉద్దేశ్యంతోనే   అనేక కుటిల విధానాలను అమలు చేశారని  తెలుస్తుంది .  ఉదాహరణకు భూమి, వనరులు, శ్రమ, మరియు స్వదేశీ ఉత్పత్తి మరియు వినియోగ రూపాల స్వాధీనానికి సంబంధించిన సామ్రాజ్య ప్రక్రియలను వేగవంతం చేయడానికి సరిహద్దులను గీయడం మరియు తిరిగి గీయడం ద్వారా ఇది బహుళ వ్యూహాల ద్వారా నిర్వహించబడింది. స్థానిక ప్రజల ఆందోళనలను పూర్తిగా పట్టించుకోలేదు. ఇది వివిధ కారణాల వల్ల ఈ ప్రాంతంలో భవిష్యత్తులో అపరిష్కృతమైన సంఘర్షణకు కొన్ని మార్గాల్లో బీజాలు వేసింది.

ఈ ప్రాంతంలోకి బ్రిటీష్ వారి ఆగమనం ప్రారంభంలో అనేక స్థానిక శక్తుల నుండి నిరంతర ప్రతిఘటనలను ఎదుర్కొంది . ఈ గిరిజన ప్రతిఘటనల స్వభావం వలస పాలన యొక్క విస్తృత దృక్కోణం నుండి ముఖ్యమైనది కాకపోవచ్చు. ఉపఖండంలో, కానీ దాదాపు ప్రతి తెగలో కనీసం ఒక హీరో లేదా ఇద్దరు తమ స్వయంప్రతిపత్తిని కాపాడుకోవడానికి బ్రిటిష్ వారిపై ధైర్యంగా పోరాడారు మరియు ప్రతిఘటించారు. . బ్రిటిష్ వారికి  చైనాతో బఫర్ జోన్‌లను నిర్వహించడం, ఆర్థికంగా సాధ్యపడకపోవడం, పరిపాలన ఖర్చు, కష్టం వంటి కారణాల వల్ల ఈ ప్రాంతంలోని అనేక తెగలను దాని ప్రత్యక్ష పరిపాలనా నియంత్రణలోకి ఎన్నడూ తీసుకురాలేదు కాబట్టి మొత్తం ప్రాంతం అక్షరాలా వలస బ్రిటిష్ పాలనలోకి రాలేదు... 1793లో అహోం రాజు గౌరీనాథ్ సింగ్ ఆహ్వానం మేరకు బ్రిటిష్ వారు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. 

ఈ ప్రాంతంలో టీ, ఆయిల్, రబ్బరు మరియు ఏనుగు కనుగొనబడకపోతే ఈశాన్య భారతదేశం యొక్క వలసవాద అనుభవం చాలా భిన్నంగా ఉండేది. అదేవిధంగా, వలస పాలనానంతర కాలంలో ఈ ప్రాంతం యొక్క సామాజిక-ఆర్థిక, సాంస్కృతిక మరియు రాజకీయ దృశ్యం కూడా పైన పేర్కొన్న చారిత్రక కారణాల వల్ల కాకపోయి ఉంటే, ఈ రోజు ఎలా సాగి ఉండేదో ! పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు  టెర్రా అజ్ఞాతంగా పరిగణించబడిన ప్రాంతం నుండి అదే శతాబ్దం మధ్య నాటికి రిచ్ రిసోర్స్ ఫ్రాంటియర్‌గా పరివర్తన చెందే ప్రక్రియలు స్థానిక ప్రజలపై వలసవాద బ్రిటీష్ అవగాహనను మార్చాయి. అలాగే వారు పాలించిన విధానాలు.  దీని ప్రకారం, "... లోపల మరియు వెలుపల, మైదానాలు మరియు కొండలు, స్థిరనివాసం మరియు మొబైల్, ఫీల్డ్ మరియు అటవీ, సాధారణ మరియు అసాధారణమైన"  లేదా అసాధారణమైనది. ఇంతకుముందు చర్చించినట్లుగా ఈ విభజన కొండలు మరియు మైదానాల మధ్య సంబంధాలకు అంతరాయం కలిగించడమే కాకుండా, ఈ ప్రాంతంలోని తెగలలోని వివిధ వర్గాలు, తెగలు మరియు ఉప తెగల మధ్య వైరుధ్యాన్ని కూడా పెంచింది. అనేక ఇతర జాతి, చారిత్రక, సామాజిక మరియు రాజకీయ అంశాలతో పాటు, కొండలు మరియు మైదానాల మధ్య వివిధ పరిపాలనా విధానాలను అవలంబించడం ద్వారా ప్రాంతాన్ని విభజించడం కూడా భారత జాతీయవాద ఉద్యమం కొండలను విడిచిపెట్టడాన్ని పరిమితం చేయడానికి గణనీయంగా దోహదపడింది. వాస్తవంగా తాకబడని ప్రాంతం. అదనంగా, గిరిజనులలో క్రైస్తవ మిషనరీలు (మెజారిటీ మైదాన ప్రాంతాల ప్రజల ఆచారాలను ఆమోదించలేదు) పోషించిన పాత్ర కూడా ఇద్దరి మధ్య మతపరమైన మరియు సాంస్కృతిక అంతరాన్ని పెంపొందించడంలో దోహదపడింది. పర్యవసానంగా, ఇది ఒకవైపు వివిధ వర్గాల ప్రజల మధ్య భౌతికంగా మరియు మానసికంగా భారీ విభేదాలను సృష్టించింది, మరోవైపు జాతి సమూహంలో ముఖ్యంగా గిరిజనులతో బంధాన్ని బలోపేతం చేసింది.

అందువల్ల, ఈ ప్రాంతంలోని కొండలు మరియు మైదానాల మధ్య ద్వంద్వత్వం ఉనికిలో ఉంటే, మరియు ప్రాంతం మరియు భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలు వలస పాలనా విధానం ద్వారా ప్రేరేపించబడి ఉంటే, అప్పుడు స్వతంత్ర భారతదేశం కూడా అదే ఉద్ఘాటించింది. నిర్వివాదాంశంగా, డీకోలనైజేషన్ ప్రక్రియ వల్ల భారత ఉపఖండంలో భౌగోళిక రాజకీయ ప్రకృతి దృశ్యం యొక్క తీవ్రమైన పరివర్తన కూడా ఈ లక్ష్యానికి ప్రముఖంగా దోహదపడింది. ఏదేమైనప్పటికీ, ఈ ప్రాంతంలోని విభజన పరంగా, వలస పాలనానంతర భారత రాజ్యం ఆ ప్రాంతంలోని ఆరవ షెడ్యూల్ మరియు ఆర్టికల్స్ వంటి నిర్దిష్ట నిబంధనలను చేర్చడం ద్వారా ఈ ప్రాంతంలో ముఖ్యంగా గిరిజన ప్రాంతాలలో వలస పాలకుల యొక్క ఒకే విధమైన పాలనా విధానాన్ని అవలంబించింది. 371 భారత రాజ్యాంగంలో A, B, C, G మరియు H మరియు సాయుధ దళాలతో సహా అనేక ప్రత్యేక చట్టాల ప్రకటన (ప్రత్యేక అధికారాలు) చట్టం (AFSPA), 1958 మరియు డిస్టర్బ్డ్ ఏరియా (స్పెషల్ కోర్ట్) చట్టం, 1976. భారత యూనియన్‌లో ఏకీకరణను ప్రతిఘటించిన నాగా ఉద్యమాన్ని అణిచివేసేందుకు మొదట AFSPA అమలు చేయబడిందని ఇక్కడ గమనించాలి. ఈ నిబంధనలు ఆదివాసీల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించడానికి మరియు ప్రోత్సహించడానికి కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల వంటి కొన్ని అంశాలపై రాష్ట్రాల అధికారాన్ని అధిగమించడానికి యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియాను ఎనేబుల్ చేసింది (వాస్తవానికి ఈ ప్రత్యేక నిబంధనల అమలు మరింత వివాదాలకు దారితీసింది. ) ఇంకా, ఈ చట్టాలు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఆ ప్రాంతంలోని ఏదైనా భాగాన్ని లేదా ఫెడరల్ యూనిట్లను (తరువాత పాక్షికంగా పంజాబ్ మరియు అవిభాజ్య జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్‌కు కూడా విస్తరించబడ్డాయి) మినహాయింపు రాష్ట్రంగా ప్రకటించడానికి మరియు అటువంటి ప్రాంతాలలోని ప్రజలను హక్కులుగా పరిగణించడానికి అధికారం కల్పిస్తాయి- చట్టబద్ధంగా చంపబడే అవకాశం లేని వ్యక్తులు (Wouters, 2022). భగత్ ఓయినం, భారత రాష్ట్ర పాక్షిక-సమాఖ్య నిర్మాణాన్ని ప్రశ్నిస్తూ, సాయుధ దళాల (ప్రత్యేక) అధికారాల చట్టం (AFSPA) కేసును ఉదహరిస్తూ, చట్టబద్ధమైన అధికార నిర్మాణం కేంద్ర ప్రభుత్వంతో కేంద్రీకృతమై ఉందని వాదించారు. ఈ చట్టాన్ని అమలు చేయడానికి రాష్ట్ర శాసనసభను దాటవేస్తూ గవర్నర్ రాష్ట్రంలోని కొంత భాగాన్ని లేదా మొత్తం డిస్టర్బ్డ్ ఏరియాగా ప్రకటించవచ్చు (ఓయినం, 2008, పేజి 13). ఇంకా, అతను వాదించాడు, "(అటువంటి) ఒక అవగాహన లేదా ఊహ ఆధారంగా రాష్ట్ర విధానాలు రూపొందించబడినప్పుడు, హింస తప్పనిసరిగా అనుసరించబడుతుంది, ఎందుకంటే హింస అనేది ఊహ లేదా అవగాహన యొక్క నిర్మాణాన్ని ఏర్పరుస్తుంది" (ఓనామ్, 2008, p. 13). ఈ ప్రాంతంలోని రాష్ట్రాలు కేవలం పాలన కోసం యంత్రాలుగా పనిచేస్తాయి కానీ అధికార కేంద్రాలుగా కాదు. AFSPA యొక్క అమలు మరియు నిరంతర ఉనికి, హింస భారత రాష్ట్ర నిర్మాణం మరియు ఊహలో బాగా స్థిరపడిందని సూచిస్తుంది. భారత రాజ్యం ద్వారా ప్రచారం చేయబడిన జాతీయ భద్రత ఆధారిత కథనం ఈ ప్రాంతంలోని రాష్ట్రాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపడుతున్న హింస కేంద్రీకరణ లేదా గుత్తాధిపత్యాన్ని సమర్థిస్తుంది మరియు చట్టబద్ధం చేస్తుంది.

తదనంతరం, వివిధ ఆధిపత్య జాతుల డిమాండ్లను పరిష్కరించే ప్రయత్నంలో, ఈశాన్య ప్రాంతాల (పునర్వ్యవస్థీకరణ) చట్టం, 1971 ద్వారా అప్పటి మిశ్రమ అస్సాం  -రాష్ట్ర   నుండి కొత్త రాష్ట్రాలు సృష్టించబడ్డాయి. స్వయంప్రతిపత్తి మరియు   అభివృద్ధి (జిల్లా) కౌన్సిల్‌లు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ప్రస్తుత వైరుధ్యాలను నిర్వహించడానికి వసతి మరియు శాంతింపజేసే ఈ విధానాలు     వైరుధ్యం యొక్క శక్తి గుణకం వలె ఉద్భవించిన అనేక సందర్భాలు ఉన్నాయి, ఈ ప్రాంతం యొక్క భిన్నమైన మరియు తరచుగా అతివ్యాప్తి చెందుతున్న మరియు పోటీ ఆకాంక్షలు మరియు దావాలు ఉన్నాయి. . ఈ విషయంలో, సుబీర్ భౌమిక్ మొత్తం వ్యాయామాన్ని   పండోర పెట్టె   (భౌమిక్, 2009)  తెరవడంగా సంగ్రహించారు.     వలస పాలనానంతర భారతదేశంలోని ప్రాంతం యొక్క దృశ్యం, భారత రాష్ట్రం యొక్క కేంద్రీకృత అధికారం యొక్క చట్టబద్ధతను మాత్రమే కాకుండా, అసమానత వంటి సమస్యలను లేవనెత్తుతున్న వైరుధ్యాల వరుస ఆవిర్భావం ద్వారా గుర్తించబడింది. ప్రాంతం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల పట్ల అభివృద్ధి, నిర్లక్ష్యం మరియు ఉదాసీనత,    సమీకరణ, ఆధిపత్యం మరియు ఇతరులలో ఎక్కువ స్వయంప్రతిపత్తి కోసం డిమాండ్.                          

    

ఈశాన్య భారతదేశంలో   సంఘర్షణను గుర్తించడం    

ప్రపంచంలోని ఇతర సంఘర్షణల చరిత్ర (కమ్యూనిటీలు) లాగానే, ప్రాచీన కాలం నుండి ఈ ప్రాంతంలోని సమాజంలోని వివిధ జాతులు మరియు వివిధ గ్రామాల మధ్య అడపాదడపా విభేదాలు మరియు యుద్ధాలు ఉన్నాయి. పీటర్ రాబ్ వాదించినట్లుగా, "... గుర్తింపులు ఎల్లప్పుడూ బహుళమైనవి, ఆకస్మికంగా మరియు నిరంతరంగా నిర్మించబడతాయి, తద్వారా సంప్రదాయాలు కూడా నిరంతరం పునర్నిర్మించబడతాయి, మునుపటి నిర్మాణాల జ్ఞాపకాలను ప్రతిబింబించే పద్ధతులు మరియు నమ్మకాలను పంచుకోవడం మరియు పునరుద్ఘాటించడం జరుగుతుంది" (రాబ్, 1997, పేజీ. 245) నిర్మాణం, పునర్నిర్మాణం మరియు గుర్తింపు యొక్క పునరుద్ఘాటన ప్రక్రియలు వివాదాస్పద ధోరణిని కలిగి ఉంటాయి, ఎందుకంటే ఇది నిర్దిష్ట వ్యక్తులు లేదా సమూహాలను కలిగి ఉంటుంది మరియు ఇతర సమూహం/లతో మెటీరియల్ మరియు నాన్-మెటీరియల్ వస్తువులపై దావాలు మరియు పోటీలను అతివ్యాప్తి చేస్తుంది. ఈ విధంగా, ఈశాన్య భారతదేశంలోని కొన్ని సమకాలీన సంఘర్షణల మూలాన్ని ఆ ప్రాంతపు స్థానికులు తమ భూభాగాలకు బ్రిటిష్ వలస విస్తరణకు వ్యతిరేకంగా చేసిన ప్రతిఘటన ప్రయత్నానికి మించి గుర్తించవచ్చు. గుర్తింపు ఏర్పడే ప్రక్రియలు ఎల్లప్పుడూ డైనమిక్ మరియు ద్రవంగా ఉంటాయి (బార్త్, 1969). వలస పాలనానంతర కాలంలో, స్వతంత్ర భారతదేశం యొక్క ప్రారంభ సంవత్సరాల నుండి ముఖ్యంగా 1950ల మధ్యకాలంలో నాగాలు స్వాతంత్ర్యం కోసం భారత రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పటి నుండి, చాలావరకు అలంకారిక స్వభావం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, తరువాతి యొక్క చట్టబద్ధత వివిధ వర్గాల నుండి నిరంతరం సవాలు చేయబడింది. 2019లో డిమాసా నేషనల్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (DNLA) ఏర్పాటు[endnoteRef:15] మరియు స్వయం ప్రకటిత మణిపూర్ స్టేట్ కౌన్సిల్‌లోని విదేశాంగ మంత్రి నరెంగ్‌బామ్ సమర్జిత్ బ్రిటన్ నుండి 2019లో మణిపూర్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటన చేయడం ఇటీవలి సందర్భాలు ( అల్జజీరా, 2019).  [15: అస్సాం మరియు నాగాలాండ్‌లో కర్బీ తెగకు చెందిన సార్వభౌమ దేశాన్ని స్థాపించడానికి 2019లో DNLA ఏర్పడింది, అయితే 16 ఫిబ్రవరి, 2022న సామూహికంగా లొంగిపోయింది. https://nagalandpage.com/52-dnla-militants-lay-down-arms-in-assam/?fbclid=IwAR3hUjLHV5OPvthcvisoFQmZqCJetuUrqd3XXGR30TBAtXxMgfGIc5Nko5I ఫిబ్రవరి, 2012న యాక్సెస్ చేయబడింది.]

మొత్తం ఈశాన్య అనేక రకాల సంఘర్షణలలో చిక్కుకుంది (హింసాత్మక మరియు అహింసాత్మకం రెండూ) మరియు వీటిలో చాలా వరకు జాతి రేఖల ద్వారా చిత్రించబడ్డాయి. ఈ జాతి-రాజకీయ వైరుధ్యాల ఆవిర్భావానికి కారణాలు అనేకం మరియు వాటి డిమాండ్లు సార్వభౌమాధికారం లేదా పూర్తి వేర్పాటు, స్వయంప్రతిపత్తి, పెద్ద పొరుగు సమూహాల చొరబాటు మరియు ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా, ఇతర భారతీయ రాష్ట్రాల నుండి మరియు పొరుగు దేశాల నుండి వలస వచ్చిన వారికి వ్యతిరేకంగా మారుతూ ఉంటాయి. బంగ్లాదేశ్ మరియు మయన్మార్, ఆదివాసీల మధ్య విభేదాలు మరియు అంతర్-రాష్ట్ర వివాదాలకు. అంతేకాకుండా, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో భారత్-చైనా వివాదం కూడా తరచుగా కొనసాగుతూనే ఉంది.

వివాదంలో ఉన్న పార్టీలు ఎవరు?

సమూహాన్ని ఏది చేస్తుంది?

సమూహాలు హింసాత్మక సంఘర్షణను ఎందుకు మరియు ఎలా ఆశ్రయిస్తాయి?

అవి ఎందుకు మరియు ఎలా ఆగిపోతాయి లేదా కొనసాగుతాయి?

వివాదంలో ఉన్న పార్టీలు ఎవరు?

ఈ ప్రాంతంలో సంఘర్షణలో ఉన్న పార్టీలను తొమ్మిది స్థాయిలలో స్థూలంగా గుర్తించవచ్చు: మొదటిది, భారత ప్రభుత్వం లేదా భారత రాష్ట్రం దాని వివిధ ఏజెన్సీలైన ఇండియన్ ఆర్మీ, సెంట్రల్ ఆర్మ్డ్ పోలీస్ ఫోర్సెస్ మరియు ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (అప్పుడప్పుడూ); తర్వాత, రాష్ట్ర పోలీసు, రాష్ట్ర రైఫిల్స్, రాష్ట్ర సాయుధ పోలీసులు మరియు ఇండియన్ రిజర్వ్ బెటాలియన్లు (IRBలు) మరియు కమాండోలు వంటి ప్రత్యేక రాష్ట్ర దళాల ద్వారా ఏడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు; మూడవది, కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర బలగాలకు వ్యతిరేకంగా వివిధ NSAGలు; నాల్గవది, సాయుధ సమూహాలు మరియు పౌరులతో సహా ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకంగా వివిధ జాతుల సమూహాలు; ఐదవది, రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహాలలో నిర్దిష్ట సమూహంలోని వివిధ వర్గాలు; ఆరవది, మరొక రాష్ట్ర బలగాలకు వ్యతిరేకంగా భారత రాష్ట్రాల పోలీసు బలగాలు అంటే రాష్ట్ర పోలీసు మరియు ప్రత్యేక దళాలు; ఏడవ, ఉప తెగలు మరియు జాతి సమూహాలలో వంశాలు; ఎనిమిదవది, సరిహద్దు సమస్యలపై భారతదేశంతో చైనా మరియు బంగ్లాదేశ్ వంటి పొరుగు దేశాలు; మరియు చివరిగా, భూటాన్, బంగ్లాదేశ్ మరియు మయన్మార్ వంటి పొరుగు దేశాలు ఈ ప్రాంతంలోని రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహాలకు వ్యతిరేకంగా ఎప్పటికప్పుడు భారతదేశానికి సహాయం చేస్తాయి. కాబట్టి, సంఘర్షణకు సంబంధించిన ఈ తొమ్మిది వర్గాలలో మొదటి నాలుగు స్థాయిలు నేరుగా అధ్యయనానికి సంబంధించినవి. విభిన్న జాతుల మధ్య వైరుధ్యం, అంతర్గత లేదా వర్గ వైరుధ్యం, ఈ ప్రాంతంలోని వివిధ భారతీయ రాష్ట్రాల మధ్య వైరుధ్యం, ఉప తెగలు మరియు వంశాల స్థాయిలో వైరుధ్యం మరియు భారతదేశం మధ్య వైరుధ్యం యొక్క ప్రతి వివరాలను లోతుగా పరిశోధించడం ప్రస్తుత అధ్యయనం యొక్క పరిధికి మించినది. మరియు ఇతర పొరుగు దేశాలు. అయినప్పటికీ, ఇతర వైరుధ్యాలకు అవసరమైనప్పుడు మరియు సంబంధితంగా సూచనలు ఇవ్వబడతాయి.

సమూహాన్ని ఏది చేస్తుంది?

సామాజిక శాస్త్రపరంగా, ఒక సాంఘిక సమూహం అనేది పరస్పర అంచనాలు మరియు బాధ్యతలతో ఉమ్మడి పరస్పర చర్య గురించి స్పృహతో ఉన్న వ్యక్తుల సమాహారం, తద్వారా ఒక ఉమ్మడి గుర్తింపు ఏర్పడుతుంది. కాబట్టి, మాసివర్ & పేజ్ (1990) ప్రకారం ఒక సమూహం "ఒకరితో ఒకరు విలక్షణమైన సామాజిక సంబంధాలలోకి ప్రవేశించే సామాజిక జీవుల యొక్క ఏదైనా సమాహారం. ఒక సమూహం, మనం అర్థం చేసుకున్నట్లుగా, దాని సభ్యుల మధ్య అన్యోన్యతను కలిగి ఉంటుంది”   (పేజీ, 1990, పేజీ. 10)  . అదేవిధంగా, బాటోమోర్ కోసం ఒక సమూహం "వ్యక్తుల సముదాయం, దీనిలో వ్యక్తుల మధ్య ఖచ్చితమైన సంబంధాలు ఉంటాయి మరియు ప్రతి వ్యక్తి సమూహం గురించి మరియు దాని చిహ్నాల గురించి అవగాహన కలిగి ఉంటారు"   (బాటమోర్, 1976)   p.99 ) కాబట్టి, ఒక సామాజిక సమూహం అనేది పరస్పర ప్రవర్తన, మన భావన, సాధారణ ఆసక్తులు మరియు దాని నిబంధనలతో కూడిన ఒక వ్యవస్థీకృత సమూహం. ఇది సాధారణంగా ఒక నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం స్వచ్ఛంద సభ్యత్వం ఆధారంగా కృత్రిమ సృష్టి.

  h  ప్రాంతం   గా   ఇటీవలి వరకు హింసాత్మక సంఘర్షణతో బాధపడుతోందనేది వివాదాస్పదమైనది. ఇటీవలి వరకు ఈ ప్రాంతంలోని చాలా జాతి సంఘాలు కనీసం ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నాన్-స్టేట్ సాయుధ సమూహం/లు ఆసక్తికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నట్లు లేదా సంబంధిత కమ్యూనిటీల ప్రయోజనాలను కాపాడతాయని పేర్కొన్నారు. వారు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నట్లు క్లెయిమ్ చేసిన కమ్యూనిటీల ఆదేశం మరియు గుర్తింపు వారికి ఉన్నాయా లేదా అనే దానితో సంబంధం లేకుండా ఇది జరుగుతుంది. కానీ ప్రాంతం విషయానికొస్తే, రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహాలు చాలా వరకు సామూహిక మద్దతును పొందాయని లేదా కనీసం సంబంధిత కమ్యూనిటీలకు చెందిన ఉన్నతవర్గాల మద్దతును   గతంలో   పొందాయని సురక్షితంగా వాదించవచ్చు. > మరియు కొన్ని సమూహాలతో ఇది ఇప్పటి వరకు కొనసాగుతోంది.  

u ̈సంఘర్షణలో భాగస్వాములైన కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు పొరుగు దేశాలు కాకుండా, ఇతర సమూహాలు విభిన్న జాతుల సమూహాలను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి నిర్మాణవాదులు నొక్కిచెప్పిన మూలాలు, వలసలు మరియు భాగస్వామ్య చారిత్రిక పురాణాల ద్వారా నొక్కిచెప్పబడ్డాయి. సామూహిక అనుభవాల జ్ఞాపకాలు మరియు సమూహంలోని సభ్యులు ఈ సాంస్కృతిక విలువలతో లోతుగా అనుబంధించబడ్డారు. భారతదేశ స్వాతంత్ర్యంపై వలసరాజ్యాల అనుభవం మరియు వివిధ రాజ్యేతర సాయుధ ఉద్యమాల పెరుగుదలతో సహా చారిత్రక పూర్వగాములు విభిన్న జాతుల సమూహాల మధ్య జాతి అనుబంధాన్ని మరింత పటిష్టం చేశాయి. జాతి మరియు సాంస్కృతిక భేదాల ఆధారంగా సాధారణ సంతతికి చెందిన సామాజిక నటీనటుల నమ్మకంగా జాతి అనేది వెబెరియన్ అవగాహనకు సమానమైన జాతి భావన, ఇతర అంశాలతో పాటు (మాక్స్ వెబర్, 1968) డ్రాయింగ్ మోడ్‌గా ఈ ప్రాంతంలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. వ్యక్తుల మధ్య సరిహద్దులు మరియు అందువల్ల సమూహం వెలుపల సమూహంగా ఏర్పడతాయి. ఉదాహరణకు, నాగా జాతి అనేది బ్రిటీష్ వారిచే ప్రాచుర్యం పొందిన నిర్మాణం, ఇది నాగాలు తమ జాతి గుర్తింపును ఏకీకృతం చేసుకోవడానికి వీలు కల్పించింది మరియు ఈ ప్రాంతంలోని సంఘర్షణపై సమూహ చర్చను ప్రస్తావించకుండా లేదా ప్రస్తావించకుండా అసంపూర్ణంగా ఉండే స్థితిని పొందింది. బ్రిటీష్ వారి ఆవిర్భావానికి ముందు, మానవ శాస్త్ర అధ్యయనాలు ఇప్పుడు తమను తాము నాగాలుగా గుర్తించుకునే అనేక తెగలు తెలియవు లేదా ఒకరికొకరు రిమోట్‌గా పరిచయం కలిగి ఉన్నారని, ఒకరికొకరు అర్థం కాని వివిధ మాండలికాలు (భాషా భాష లేకపోవడం) కలిగి ఉన్నారని వెల్లడైంది. సంస్కృతి మరియు సంప్రదాయం (వెట్‌స్టెయిన్, 2012) (మైఖేల్ ఒప్పిట్జ్, 2008) మరియు అడపాదడపా తమలో తాము పోరాడుతున్నారు. కానీ అదే సమయంలో, వారు మూలం, వలసలు మరియు సాంప్రదాయ మరియు సాంస్కృతిక పద్ధతులకు సంబంధించిన అనేక సాధారణ పురాణాలను పంచుకున్నారు. నాగ[endnoteRef:19] అనే పదం యొక్క మూలం అస్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ, నాగా గుర్తింపును నిర్మించడానికి విజయవంతంగా క్యాపిటలైజ్ చేయబడింది. ఈ విషయంలో సంజీబ్ బారుహ్ ఇలా పేర్కొన్నాడు: “... హట్టన్ తన వ్యాసాన్ని (1921 & 22లో నాగాలపై) వ్రాసిన ఎనిమిది దశాబ్దాలలో (వాస్తవానికి ఇది ఒక శతాబ్దం) నాగులు బలమైన భావాన్ని పెంచుకున్నారు. తమను తాము ఒక సామూహికంగా” (బారుహ్ S. , 2003, p. 323). ఈ ప్రాంతంలోని జాతి స్వభావం, జాతి సమూహ సరిహద్దులు పారగమ్యంగా మరియు మారగలవని స్పష్టంగా ప్రదర్శిస్తోంది (ఫెడ్రిక్ బార్త్, 1969) (Micheal Moerman, 1965).[endnoteRef:20] కనీసం ఈ ప్రాంతంలోని గిరిజనులలో సమూహం ఏర్పడే ప్రక్రియలు తో సారూప్యతను ప్రదర్శించారు స్విట్జర్లాండ్‌లో Rtli-Oath[endnoteRef:21]. పొరుగు రాజ్యాల కంటే చాలా శక్తివంతమైన వలసవాద బ్రిటీష్ వారి అఖండమైన బలీయమైన శక్తిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు గిరిజనులలో జాతి ఏకీకరణ ప్రక్రియలు ప్రారంభమయ్యాయి.[endnoteRef:22] తదనంతరం, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో గిరిజనుల అనుభవం ప్రాంతం నుండి ఐదు లేబర్ కార్ప్స్ యుద్ధంలో పాల్గొన్నాయి, అవి గారో లేబర్ కార్ప్స్, ఖాసీ లేబర్ కార్ప్స్, లుషాయ్ లేబర్ కార్ప్స్, మణిపురి లేబర్ కార్ప్స్ మరియు నాగా లేబర్ కార్ప్స్ (నోబుల్, 2016) ఆధునిక కాలంలో రాజకీయ స్పృహను కొంతవరకు మేల్కొల్పాయి. 1918లో కోహిమాలో నాగా లేబర్ కార్ప్స్ తిరిగి వచ్చిన వారిచే నాగా క్లబ్ ఏర్పాటు, ఇది నాగా గుర్తింపు నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించినందున వాదనకు మద్దతునిస్తుంది.  [19: పదం యొక్క శబ్దవ్యుత్పత్తికి సంబంధించి కొన్ని సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది ఇది అస్సామీ పదం 'నోగా' నుండి ఉద్భవించిందని నమ్ముతారు, ఇతరులు దీనిని బర్మీస్ పదం 'నాకా' నుండి ఉద్భవించారు, ఇది పెద్ద చెవి లోబ్స్ కుట్టిన వ్యక్తులను సూచిస్తారు. కొందరు దీనిని నంగా లేదా నాగ (నగ్నంగా) మరియు నాగ్ (పాము) అనే సంస్కృత పదాలతో లింక్ చేయడానికి ప్రయత్నించారు. వివరాల కోసం ఇనాకా యెఖేతో సిఖు (2007) ‘ఎ రీడిస్కవరీ అండ్ రీబిల్డింగ్ ఆఫ్ ది నాగా కల్చరల్ వాల్యూస్: యాన్ ఎనలిటికల్ అప్రోచ్ విత్ స్పెషల్ రిఫరెన్స్ విత్ మావోరీ యాజ్ ఎ మైనారిటీ గ్రూప్ ఆఫ్ పీపుల్ ఇన్ న్యూజిలాండ్’, దయా బుక్స్, న్యూ ఢిల్లీ.    ] [20: మణిపూర్‌లోని 'పాత కుకీ తెగలు' అని పిలవబడే తెగల మూలం మరియు అనుబంధం గురించి వాదనలు మరియు పోటీలు ఇప్పుడు తమను తాము నాగాలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి, అవి అనల్, చిరు, తేరావో, మోన్‌సాంగ్ మరియు లమ్‌కాంగ్. దీనికి విరుద్ధంగా, కుకీలు ఇప్పటికీ వాటిని పెద్ద చిన్-కుకి-జోమి సమూహంలో భాగంగా పరిగణించారు. అదేవిధంగా, నాగాలాండ్‌లో టెనిమీ గ్రూప్‌ను ఎవరు ఏర్పాటు చేస్తారనే దానిపై పోటీ ఉంది. సుమి, లోథా మరియు చాంగ్ తెగలలో కొంత భాగం వారు కూడా సమూహంలో భాగమేనని పేర్కొన్నారు, అయితే ముఖ్యంగా అంగమిలు మాజీ వారి వాదనలను ఖండించారు లేదా కనీసం అధికారికంగా గుర్తించబడలేదు. ఇటువంటి అనేక ఉదాహరణలు ప్రాంతం నుండి తీసుకోవచ్చు, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని అహోమ్స్, సోనోవాల్ కచారి, మోరన్, ఆదివాసి, డోరీ మరియు మిస్సింగ్ అనే ఆరు మైనారిటీ వర్గాలకు శాశ్వత నివాస హోదాను మంజూరు చేయడం ఇటీవలిది.    ] [21: విలియం టెల్ యొక్క పురాణం ప్రకారం,  ఉరి, స్చ్విజ్, మరియు అంటర్‌వాల్డెన్ ప్రతినిధులు 1307లో రూట్లీ ప్రమాణాన్ని ప్రమాణం చేయడానికి కలుసుకున్నారు, దానిపై స్విస్ స్వేచ్ఛ స్థాపించబడింది. Rütli (rüt´lē) లేదా Grütli (grüt´lē), పచ్చికభూములు, Uri ఖండం, మధ్య స్విట్జర్లాండ్, లూసర్న్ సరస్సు ఒడ్డున ఉంది. ] [22: ఖోనోమా గ్రామంలో 1879లో బ్రిటీష్ వారితో పోరాడినప్పుడు అంగామి నాగుల మధ్య జాతి లేదా గుర్తింపు సమూహ ఏకీకరణ తీవ్రమైంది. ఆ తర్వాత జరిగిన ఎన్‌కౌంటర్‌లో ఖోనోమా గ్రామం నలిగిపోయింది మరియు గ్రామస్థులు అడవిలోకి పారిపోయారు. చివరికి, గ్రామం మరియు బ్రిటీష్ వారి మధ్య శాంతి ఒప్పందం కుదిరింది, అయితే అంగామి గ్రామాలు అటువంటి అఖండ శక్తి ద్వారా ఎదురయ్యే ముప్పు నుండి తమను తాము రక్షించుకోవడానికి కలిసి వచ్చాయి. నాగ ఐడెంటిటీని పటిష్టం చేయడంలో తెగ కీలక పాత్ర పోషించింది.  ]

మరొక కోణం ఏమిటంటే, నాగాల వంటి పెద్ద సమూహాలు వారి గుర్తింపు మరియు ఉద్యమాన్ని ఏకీకృతం చేసినప్పుడు, ఇతర జాతుల సమూహాలు ప్రేరేపించబడ్డాయి లేదా బెదిరించబడ్డాయి, ఇది ఇతర సంబంధిత సమూహాల తదుపరి ఏకీకరణకు దారితీసింది. వలస పాలనానంతర సందర్భంలో, 1963లో పూర్తి స్థాయి నాగాలాండ్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు బ్రిటీష్ పాలనలో మెరుగ్గా ఉన్న మెయిటీలు ద్రోహం చేసినట్లు భావించారు. విలీన ఒప్పందం 1949 నుండి, మణిపూర్ రాష్ట్రం ఒక పార్ట్ సి రాష్ట్రంగా కొనసాగింది. (అప్పుడు 1962లో కేంద్రపాలిత ప్రాంతం) 1972 వరకు భారత యూనియన్‌లో ఉంది. ఆ విధంగా, తర్వాతి సంవత్సరంలో అంటే 1964లో మొదటి Meitei నాన్-స్టేట్ సాయుధ సమూహం యునైటెడ్ నేషనల్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ (UNLF) స్థాపించబడింది. 1949 నాటి విలీన ఒప్పందానికి వ్యతిరేకంగా మైటీస్ మధ్య ఏకకాలంలో భిన్నాభిప్రాయాలు పెరుగుతున్నాయని గమనించవచ్చు. అదేవిధంగా, ఈ ప్రాంతం అంతటా అనేక చిన్న సమూహాలు NSAGలుగా ఆవిర్భవించాయి. నాగాలు, మిజోలు, మైటీలు, త్రిపురిలు, అహోంలు మరియు బోడోలు. అలాగే, తమ సమూహం యొక్క గొప్ప గుర్తింపు, స్వయంప్రతిపత్తి మరియు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ నిబంధనల కోసం కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో బేరసారాలు చేయడం లేదా చర్చలు జరపడం. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, పెద్ద సమూహాలు తమ డిమాండ్/పోరాటాన్ని దూకుడుగా పెంచడంతో, వలసరాజ్యాల కాలానికి ముందు మరియు సమయంలో వదులుగా వ్యవస్థీకృతమైన చిన్న జాతి సమూహాలు తమ గుర్తింపును పటిష్టం చేసుకోవడం ప్రారంభించాయి. సైద్ధాంతికంగా, జోహన్ గల్తుంగ్ (గాల్టుంగ్, 1996) మరియు క్రిస్టోఫర్ మిచెల్ (మిచెల్, 2014) అనే పదాన్ని ఉపయోగించడంలో పెద్ద సమూహాలు తమ పోరాటాన్ని లేదా భారతీయుల నుండి డిమాండ్‌ను తీవ్రతరం చేసినప్పుడు చిన్న సమూహాలలో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తాయని వివరించవచ్చు. వివిధ జాతుల మధ్య సంఘర్షణ యొక్క మూడు భాగాల పరస్పర చర్యకు క్రమంగా దారితీసిన రాష్ట్రం. డర్కీమియన్ దృక్కోణాల నుండి దీనిని తగ్గించడానికి, బ్రిటీష్, మొదటి & రెండవ ప్రపంచ యుద్ధాలు మరియు ద్వైపాక్షిక ఎన్‌కౌంటర్ ద్వారా మొదట్లో బయటి ప్రపంచానికి బహిర్గతం కావడంతో వివిధ జాతుల సమూహాలలో విచ్ఛిన్నమయ్యే శక్తుల కంటే ఏకీకరణ శక్తులు ప్రాధాన్యతనిచ్చాయని వాదించవచ్చు. భారత రాష్ట్రం యొక్క వలసల నిర్మూలన మరియు (దేశం) రాష్ట్ర నిర్మాణం యొక్క మొత్తం ప్రక్రియలు. ఇది అంతిమంగా జాతి సమూహంలోని వ్యక్తుల యొక్క భాగస్వామ్య లేదా సామూహిక స్పృహను మెరుగుపరిచింది మరియు చిన్న సమూహాలలో కూడా అలల ప్రభావాలను సృష్టించింది.

సమూహాలు హింసాత్మక సంఘర్షణను ఎందుకు మరియు ఎలా ఆశ్రయిస్తాయి?

తదనుగుణంగా, అహింసా లేదా ప్రజాస్వామిక మార్గాల ద్వారా వివిధ జాతుల సమూహాల పోరాటం లేదా డిమాండ్లు నెరవేరనప్పుడు వారు తమ లక్ష్యం లేదా డిమాండ్‌ను సాధించడానికి హింసాత్మక సంఘర్షణను ఆశ్రయించారు. సంఘర్షణ డైనమిక్ ప్రక్రియ, దీనిలో అననుకూలతలు, వైఖరి మరియు ప్రవర్తన నిరంతరం మారుతూ మరియు ఒకరినొకరు ప్రభావితం చేయడమే కాకుండా (మిచెల్, 2014) ఈ ప్రాంతంలో సంఘర్షణ థియేటర్‌లోకి కొత్త నటులను కూడా తీసుకువచ్చింది. పోరాటం లేదా డిమాండ్ యొక్క స్వభావం యొక్క వర్గీకరణ ప్రాంతం ముందు ప్రదర్శించబడిన సంఘర్షణ యొక్క పరిమాణాన్ని పరిష్కరించడానికి మాత్రమే కాకుండా, సమూహం ఎందుకు మరియు ఎలా సంఘర్షణకు గురవుతుందో కూడా వివరిస్తుంది. ఈ సంఘర్షణలు ఎంత వైవిధ్యంగా మరియు పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉన్నాయో ఈ క్రింది విభాగాలు చూపుతాయి కాబట్టి, రాజకీయ, మత, సాంస్కృతిక మరియు ఆర్థిక విషయాలపై ఉన్న ప్రాంతంలోని సంఘర్షణపై ప్రత్యేక వీక్షణను తీసుకోవడం అమాయకత్వం. అందువలన, ప్రాంతంలోని సంఘర్షణను పరిశీలించడానికి బహుళ కారణ విధానం వర్తించబడుతుంది. ఈ ప్రాంతంలోని వైరుధ్యాల స్వభావం, సందర్భం మరియు లక్షణాల ఆధారంగా అవి విస్తృతంగా ఆరు వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి;

భారత రాష్ట్ర చట్టబద్ధతను సవాలు చేస్తోంది  

జాతుల మధ్య సంఘర్షణ  

అంతర్గత-జాతి సంఘర్షణ   

(అక్రమ) వలసదారులకు వ్యతిరేకంగా సంఘర్షణ  

ఇంటర్-స్టేట్ (ఫెడరల్ యూనిట్ల మధ్య) వైరుధ్యం

అంతర్జాతీయ సరిహద్దు వివాదం  

భారత రాష్ట్ర చట్టబద్ధతను సవాలు చేస్తోంది 

ప్రాంతంలోని సంఘర్షణ సెట్టింగ్‌లు ఎడ్వర్డ్ ఇ అజార్ యొక్క   ప్రారంభ స్థితి   లేదా   ముందస్తు షరతులు   దీర్ఘకాల సామాజిక సంఘర్షణ   (అజార్, 1990)  ప్రతిపాదనకు సరిగ్గా సరిపోతాయి. ఈ ప్రాంతం జాతిపరంగా మాత్రమే కాకుండా, సంబంధిత సంఘాలు ఇచ్చిన చట్టబద్ధత, ఆదేశం మరియు గుర్తింపుతో సంబంధం లేకుండా ఈ ప్రాంతంలోని చాలా కమ్యూనిటీలు కనీసం ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహం/లను కలిగి ఉన్నాయి. ఫలితంగా, ఈ ప్రాంతంలో వైరుధ్యం   చాలా విస్తృతంగా ఉంది, అది    es   పరిమిత ప్రాంతాన్ని మాత్రమే తాకకుండా వదిలివేస్తుంది మరియు అనేక సంఘర్షణలో ఉన్న పార్టీల సంఖ్య. ఏదేమైనప్పటికీ, ప్రస్తుత అధ్యయనం యొక్క దృష్టి   ప్రాంతంలోని ప్రధాన అంతర్గత   వైరుధ్యాలలో, ప్రత్యేకించి, నాగా సంఘర్షణ విషయంలో  ఒకదానిపై కేంద్రీకృతమై ఉంది.   ఈ ప్రాంతంలోని ప్రధాన సమూహాలు మరియు అత్యంత సుదీర్ఘమైన సంఘర్షణను పైన వర్గీకరించబడిన సంఘర్షణ యొక్క మొదటి వర్గానికి గుర్తించవచ్చు, అంటే   భారత రాష్ట్రం యొక్క చట్టబద్ధతను సవాలు చేయడం   అయినప్పటికీ వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి మూలం, కారణం మరియు నేపథ్యం సంఘర్షణలు ఒకదానికొకటి చాలా వరకు మారుతూ ఉంటాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ప్రస్తుత సందర్భంలో పరిష్కరించలేని సంఘర్షణ యొక్క ఎంపిక లేదా వర్గీకరణ యొక్క ఆధారం   దీర్ఘకాలం,    హింసాత్మక స్వభావం, పరిష్కరించలేనిదిగా భావించబడుతుంది, విస్తృతమైన పెట్టుబడి కోసం డిమాండ్   (క్రిస్‌బర్గ్, 1998)  , మొత్తం, ప్రకృతిలో సున్నా మొత్తం మరియు కేంద్ర   (Tal, 2007)   లేదా సామూహిక భాగస్వామ్యం లేదా చిక్కులు సమాజంలోని మెజారిటీని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో చాలా వైరుధ్యాలు-   కనీసం ఒక తరం లేదా   1960ల చివరి నుండి 2000ల ప్రారంభం వరకు  హింసాత్మకంగా ఉన్నాయి. ఇవి     w  పరిష్కరించలేనివిగా గుర్తించబడ్డాయి.   V  మెటీరియల్ మరియు సైకలాజికల్ రెండూ   వైరుధ్య పక్షాల ద్వారా చేయబడ్డాయి. ఈ వర్గాలు కూడా   సంఘర్షణను ఉనికిలో ఉన్న  CE లేదా మనుగడకు అవసరమైనవిగా భావించాయి. అందువలన,   దృఢత్వం లేదా లక్ష్యాలు   ఈ సమూహాలను వర్గీకరించాయి. అనివార్యంగా సంఘర్షణ అనేది వ్యక్తిగత సభ్యుల జీవితాలలో మరియు సమాజంలో పెద్దగా   ప్రధాన స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తుంది. అందువల్ల, ప్రాంతంలోని చాలా సంఘర్షణలు కనీసం ఒకటి లేదా మరొకటి సరిదిద్దలేని సంఘర్షణ యొక్క ఈ లక్షణాలను నెరవేరుస్తాయి. అందువల్ల, కేసుల ఎంపిక కోసం ఇది   దీర్ఘకాలం  , విస్తృతమైన పెట్టుబడి, వైఖరి యొక్క దృఢత్వం, హింసాత్మక స్వభావం (నిర్దిష్ట పొడిగించిన సమయంలో) మరియు అదనపు లక్షణం అంటే   వంటి నిర్దిష్ట లక్షణాలపై ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. పై మెంటి    వన్డ్ ఫీచర్‌లకు  వ్యాపకం. దీని ప్రకారం, పైన పేర్కొన్న వర్గీకరణలోని మొదటి వర్గంలోని నాగాలు, మెయిటీలు, మిజోలు, అహోంలు (అస్సామీలు)   మరియు త్రిపురిలలో ఐదు   అపరిష్కృత వైరుధ్యాల కేసులు ఉన్నాయి.

ఈ సమూహాలు ఎందుకు మరియు ఎలా హింసాత్మక సంఘర్షణను ఆశ్రయించాయి అనే ప్రశ్న యొక్క ప్రత్యేకతలను పరిశీలిస్తే, అనేక అంశాలు ఉన్నాయి. మొదటిది, ప్రజాస్వామ్య మార్గాల ద్వారా ప్రధాన జాతి సమూహాల డిమాండ్లు మరియు వాదనలు ఉద్దేశపూర్వకంగా విస్మరించబడ్డాయి లేదా తప్పుగా అర్థం చేసుకోబడ్డాయి. 1948లో సర్ అక్బర్ హైదరీ మరణంతో 1947 నాటి అక్బర్ హైదరీ ఒప్పందాన్ని నాగులు అగౌరవపరిచారు. ఒప్పందంలోని క్లాజ్ 9 యొక్క వివరణపై వివాదాలు లేదా భిన్నాభిప్రాయాలు వెలువడినప్పటికీ, అతని అకాల మరణంతో భారతదేశం చేసింది. ఒప్పందం రేఖ వెంట సమస్యను పరిష్కరించడానికి మరింత ముందుకు సాగడం లేదు. దీని తర్వాత నాగాల భవిష్యత్తును నిర్ణయించడానికి జరిగిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 99 శాతం మంది భారతీయ యూనియన్‌లో భాగం కాకూడదని వాదించారు. ప్రతిష్టంభన కొనసాగుతుండగా, 25 అక్టోబర్ 1951 నుండి 21 ఫిబ్రవరి 1952 మధ్య జరిగిన భారతదేశంలోని మొదటి సాధారణ ఎన్నికలను నాగాలు బహిష్కరించారు మరియు క్రమంగా ఉద్యమం హింసాత్మకంగా మారింది. తమ ఉద్యమం భారత రాజ్య విలీనానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ప్రతిఘటన ఉద్యమం అని నాగాలు వాదించారు. భారతదేశ స్వాతంత్ర్యానికి ముందు నాగా జాతి-జాతీయవాదం యొక్క ఉచ్చారణ ప్రక్రియలు వలసరాజ్యాల అనంతర భారత రాజ్యం యొక్క ఏకపక్ష నిర్మాణాత్మక విధింపు ఫలితంగా దీనిని అర్థం చేసుకోవచ్చు. సంఘర్షణ యొక్క స్వభావం మరియు కారణాల పరంగా ఇక్కడ రాజకీయాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది, నాగాలు రెండు స్వతంత్ర రాజకీయ సంస్థల మధ్య సంఘర్షణగా భావించారు. దీనిని కూడా వివరించవచ్చు, ప్రత్యేకించి గై మరియు హెడీ బర్గెస్‌ల అసమానత పరిస్థితి అనే భావనను వర్తింపజేయడం ద్వారా వివాదాస్పదమైన సంఘర్షణకు మూలం లేదా కారణం (మిచెల్, 2014). నాగా జాతీయత లేదా ఒక స్వతంత్ర రాజకీయ అస్తిత్వం యొక్క “...ఆధారం మీద గౌరవం మరియు గుర్తింపు...” అనే తిరస్కరణ వారు “...భిన్నమైన వైఖరులు, ప్రతిచర్యలు, చికిత్స లేదా ప్రవర్తనలను కోరుకోవడం వలన ఒక అపరిమితమైన సంఘర్షణకు పునాది వేసింది. ...” (మిచెల్, 2014, పేజి 35) భారత రాజ్యాన్ని విధించిన దాని నుండి.

Meiteis విషయంలో కూడా, పూర్తి స్థాయి రాష్ట్ర హోదాను మంజూరు చేయడంలో జాప్యం మరియు ఇంఫాల్ లోయలో నిరంతర ప్రజాస్వామిక ఉద్యమాలను భారత ప్రభుత్వం గుర్తించకపోవడాన్ని మణిపూర్‌లో హింసాత్మక సంఘర్షణకు దారితీసే కారకాలుగా చూడవచ్చు.    మిజో నేషనల్ ఫామిన్ ఫ్రంట్ (MNFF)ని మిజో నేషనల్ ఫ్రంట్ (MNF)గా మార్చడం ద్వారా వేర్పాటువాద ఉద్యమంగా రూపాంతరం చెందిన విధానం, ముఖ్యంగా అప్పటి అస్సాం ప్రభుత్వం మిజోల బాధల పట్ల చూపిన ఉదాసీన వైఖరి లేదా నిర్లక్ష్యాన్ని వివరించింది. పెద్ద మొత్తంలో భారత ప్రభుత్వం. అదేవిధంగా, బంగ్లాదేశ్ నుండి అక్రమ వలసదారులను గుర్తించి, ఓటు హక్కును రద్దు చేయాలని మరియు బహిష్కరించాలని ఆల్ అస్సాం స్టూడెంట్స్ యూనియన్ (AASU) మరియు ఆల్ అస్సాం గణ సంగ్రామ్ పరిషత్ (AAGSP) నేతృత్వంలోని  వార్డులకు   ప్రభుత్వం యొక్క బాధ్యతారహిత వైఖరి కారణంగా అస్సామీలు డిమాండ్ చేశారు. అస్సాంలో ప్రారంభ   హింసాత్మక   సంఘర్షణను ప్రేరేపించింది.    త్రిపురలోని స్థానిక గిరిజన త్రిపురీల అభివృద్ధి ప్రేరిత స్థానభ్రంశంతో పాటు హిందూ బెంగాలీ శరణార్థులకు రాష్ట్రం సులభతరం మరియు ప్రాయోజిత పునరావాసం రాష్ట్రంలో సుదీర్ఘమైన సంఘర్షణకు దారితీసింది.              

అంతర్-జాతి సంఘర్షణ  

మెజారిటీ-మైనారిటీ సంబంధాలు మరియు వివాదాస్పద సమూహాల సమస్యల చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతంలోని చాలా సంఘర్షణల యొక్క ప్రధానాంశం ప్రత్యేకించి జాతి శ్రేణిలో ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో ప్రారంభ వైరుధ్యాలను పరిష్కరించడంలో భారత రాష్ట్ర యంత్రాంగాల వైఫల్యం మరింత సంఘర్షణకు దారితీసింది. చిన్న జాతి సమూహాలు భారత రాజ్య నిర్మాణాన్ని అసమానంగా, అన్యాయంగా, ప్రాతినిధ్యరహితంగా లేదా ప్రాధాన్యతలు మరియు అవకాశాల ప్రకారం మానవులుగా తమ వాస్తవ సామర్థ్యాన్ని గ్రహించకుండా నిరోధించే విధంగా ఎలా చూస్తున్నారో వివరించడానికి నిర్మాణాత్మక హింసపై గాల్తుంగ్ అభిప్రాయాలను ఇక్కడ ఊహించవచ్చు. పెద్ద సమూహాలకు (గల్తుంగ్, 1969). సాధారణంగా, ఆధిపత్య సాంస్కృతిక విలువలను అందరికి సాధారణ విలువలుగా ప్రధాన స్రవంతిలో ఉంచే భారత రాజ్య విధానం మరింత వివాదాల ఆవిర్భావానికి దారితీసే క్యాస్కేడింగ్ ప్రభావాన్ని కలిగి ఉందని గ్రామ్‌స్కియన్ దృక్పథం నుండి కూడా వాదించవచ్చు (డెమ్మర్స్, 2012, పేజీ. 60). వాల్టర్ ఫెర్నాండెజ్ ఈ ప్రాంతంలోని సంఘర్షణను వర్గాలుగా వర్గీకరించారు. ఒకటి భారత రాజ్యాన్ని గుర్తించకపోవడం లేదా అంగీకరించకపోవడం వల్ల పుట్టినది మరియు మరొకటి స్థానిక ఆధిపత్య సమూహాలపై ఆగ్రహంతో పెరగడం పైన చర్చించిన రెండు రకాల సంఘర్షణల వివరణ సరిపోతుంది (ఫెర్నాండెజ్, 1999). దశాబ్దాలుగా ఈ ప్రాంతంలో జాతి వైరుధ్యం భారత రాజ్య ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటన, చిన్న వారిపై ఆధిపత్య జాతి సమూహాల విస్తరణకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటన మరియు వలసదారులు, వలసదారులు మరియు స్థానికుల మధ్య ఘర్షణలతో ముడిపడి ఉంది.

అంతేకాకుండా, పైన చర్చించిన ప్రధాన జాతి సమూహాలు, t  ఇక్కడ అనేక చిన్న   NSAG  లు డిమాసాస్, కర్బిస్, టీ ట్రైబ్స్, కుకీ-చిన్- వంటి వారి సంబంధిత జాతికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నట్లు పేర్కొంటున్నాయి. మిజోస్, గారోస్, రభాస్, కోచ్ రాజ్‌భోన్సిస్, పంగల్స్, బ్రూస్, బెంగాలీలు మరియు హ్మార్స్ (సహా బోడోలు). వాక్చాతుర్యంలో, ఈ సమూహాలలో చాలా మంది మరియు వారి బహుళ వర్గాలు తమ స్వతంత్ర సార్వభౌమ మాతృభూమిని ఏర్పరుస్తాయి, అయితే     ప్రత్యేక రాష్ట్రం లేదా స్వయంప్రతిపత్త జిల్లా కౌన్సిల్ లేదా షెడ్యూల్ ట్రైబ్‌గా గుర్తింపు రూపంలో ఎక్కువ స్వయంప్రతిపత్తి కోసం అంతిమ లక్ష్యం . రాష్ట్రంలోని చిన్న జాతి సమూహాలకు వ్యతిరేకంగా అస్సామీలు, టీ తెగలకు వ్యతిరేకంగా బోడోలు కేసుల్లో కనిపించే విధంగా చిన్న వాటిపై   (లేదా ప్రదర్శించడం) సజాతీయత లేదా మతోన్మాద ధోరణితో విభిన్న జాతుల మధ్య అసమానత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మరియు ఇతర నిమి  లేదా సమూహాలు. Myron Weiner   (వీనర్, 1978, p. 28)   పరిశీలన  s   "జాతి సమూహాల మధ్య అసమానత అనేది ఒక అవసరం, కానీ సంఘర్షణ ఉద్భవించడానికి తగిన కారణం కాదు కానీ నియంత్రణ కోసం పోటీ, లేదా యాక్సెస్, ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక వనరులు, అధికారం మరియు హోదా” ఇక్కడ విమర్శనాత్మకంగా సంబంధితంగా ఉంటుంది.  

త్రిపురలోని నాగాలు, అస్సామీలు, మెయిటీలు, బోడోలు, బెంగాలీలు (మొదట్లో అప్పటి పాలక రాచరికం ద్వారా ప్రోత్సహించబడినప్పటికీ) మరియు మిజోలు వంటి పెద్ద జాతి సమూహాలు తమ సమూహ గుర్తింపులను లేదా జాతీయతను విస్తృతమైన భారతీయ గుర్తింపుకు వ్యతిరేకంగా ఏకీకృతం చేసే ప్రయత్నంలో విస్తరణవాదాన్ని ప్రారంభించాయి, భారత రాజ్యానికి సమానమైన సమీకరణవాద మరియు ఆధిపత్య వ్యూహాలు. అదేవిధంగా, చిన్న జాతి సమూహాలు పెద్ద సమూహాలను ఎదుర్కొన్నప్పుడు వారు మునుపటి విధానాలను ప్రతిబింబించడం ద్వారా తమను తాము రక్షించుకోవలసి వస్తుంది. మహ్మద్ అయూబ్ నిబంధనల ప్రకారం, రాష్ట్రం (రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వాలు రెండూ) మైనారిటీ వర్గాలకు   (అయోబ్, 2007)   భద్రత కల్పించడంలో అసమర్థంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల, వివిధ జాతుల మధ్య ‘ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక వనరులు, అధికారం మరియు హోదాపై పోటీ లేదా ప్రాప్తి’ అనే పరిస్థితి తలెత్తింది. 1990ల ప్రారంభం నుండి 2000ల ప్రారంభం వరకు దశాబ్దం మొత్తం ప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టిన విస్తృతమైన జాతి సంఘర్షణను చూసింది. ఈ పదేళ్లలో ఈ ప్రాంతంలో జాతి సంఘర్షణ గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది, ఎందుకంటే ఈ కాలంలో చాలా ప్రధాన జాతి సంఘర్షణలు జరిగాయి: నాగ-కుకి 1993-1997; బోడోలు-బోడోలు (బెంగాలీ సంతతికి చెందిన ముస్లిం రైతులు, హిందూ బెంగాలీలు మరియు ఆదివాసీలతో సహా) 1993-2002; మెయిటీ-పంగల్ 1993; త్రిపురిస్-బెంగాలీలు 1988-2002; అస్సామీ (ULFA)- హిందీ మాట్లాడే స్థిరనివాసులు 2000-2008, మిజోస్-బ్రస్ (రియాంగ్స్) 1998-2001; ఆల్ అరుంచల్ ప్రదేశ్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ (AAPSU)-చక్మాస్ 1990-1996 బ్యానర్ క్రింద అరుణాచల్ ప్రదేశ్ స్థానిక స్థిరనివాసులు; ఖాసీలు-బెంగాలీలు (తరువాత బీహారీలు, మార్వాడీలు, నేపాలీలు మరియు ఇటీవల సిక్కులు) 1980-1990ల ప్రారంభంలో; కర్బిస్-కుకిస్ 2003-04; డిమాసాస్-హ్మార్స్ 2003; డిమాసాస్-కర్బిస్ 2005-06; గారోస్-రభాస్ 2003; మరియు ఈ కాలంలో అస్సాం నుండి రాష్ట్రానికి పారిపోయిన   మియాలు   (ముస్లింల రైతులు) మరియు ఇతర బెంగాలీలు వలసదారుల గణనీయమైన ప్రవాహాన్ని నాగాలాండ్ చూసింది. భవిష్యత్ సంఘర్షణకు మూలం (రాష్ట్రంలో ఆ సమయంలో పెద్ద ఎత్తున సంఘర్షణ లేదు).                              

అంతర్గత-జాతి సంఘర్షణ

పౌర సంఘర్షణ అధ్యయనం యొక్క విభజనలో చెప్పుకోదగ్గ పురోగతి ఉన్నప్పటికీ, సంఘర్షణలో జాతి సమూహంలోని అంతర్-జాతి మరియు ఫ్రాగ్మెంటేషన్ తులనాత్మకంగా తక్కువ శ్రద్ధను పొందింది   (ట్రాయ్, 2015)  . మునుపటి విభాగాలలో చర్చించిన ఇతర వైరుధ్యాలు  లు   కాకుండా, సాయుధ సమూహాల యొక్క వర్గ విభేదాలను మినహాయించి అంతర్-జాతి సంఘర్షణలు ప్రకృతిలో చెదురుమదురుగా ఉంటాయి.   కానీ ఈ ప్రాంతంలో జాతి అంతర్ సంఘర్షణ అసాధారణం కాదు.    స్వాభావికమైన బహుళ ఫ్రాగ్మెంటేషన్   మరియు ప్రాంతం నుండి రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహాలలో వర్గీకరణ ఈ విస్తృతమైన దృగ్విషయం యొక్క ఉనికిని సూచిస్తుంది. ఉదాహరణకు, నాగా నాన్-స్టేట్ ఆర్మ్‌డ్ గ్రూపులు మరియు పౌర సమాజ సంస్థలలో కాలక్రమేణా ఉద్భవించిన అనేక వర్గాలు పైన చర్చించినట్లుగా గిరిజన రేఖ వెంట ఉన్న సమూహంలోని విభజనకు ఎక్కువగా కారణమని చెప్పవచ్చు.  

సైద్ధాంతిక మరియు వ్యూహాత్మక భేదాలు వంటి ఇతర అంశాలు ఉన్నప్పటికీ, నాయకత్వం మరియు వారసత్వాన్ని అనుసరించే వ్యూహాలపై విభేదాలు మరియు బాహ్య ఒత్తిడి కూడా సమూహంలో విచ్ఛిన్నానికి దోహదం చేస్తాయి. అదేవిధంగా, సంఖ్యాపరంగా పెద్ద జాతి వర్గాలలో మెయిటీలు, కుకీలు మరియు బోడోలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న సమూహాలలో బహుళ వర్గాలతో సహా ఇతర కేసుల నుండి కూడా ఉదాహరణలు పుష్కలంగా తీసుకోవచ్చు. ఖాసీలు, గారోలు, డిమాసాలు, కర్బీలు, ఆదివాసీలు మొదలైన చిన్న సమూహాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే సమూహాలు కూడా ఈ దృగ్విషయానికి అతీతమైనవి కావు,  ir   సంబంధిత   NSAG లోని వర్గాల సంఖ్యను బట్టి తెలుస్తుంది. లు. శక్తి మరియు వనరులకు ఎక్కువ ప్రాప్యత కోసం డిమాండ్ ద్వారా మరొక విస్తృత రూపాంతరం కూడా కనిపిస్తుంది. నాగాలాండ్ రాష్ట్రం నుండి ప్రత్యేక   సరిహద్దు రాష్ట్రం   కోసం తూర్పు నాగాలాండ్ నుండి ప్రజల డిమాండ్ నాగాల మధ్య జాతి-జాతి సంఘర్షణ యొక్క ఈ రూపాంతరంలో సరిపోతుంది. వారి వాదనలో అహింసాత్మకమైనప్పటికీ, పెద్ద వాటిలో సంఘర్షణ పొరల ఉనికిని స్థిరంగా వివరించవచ్చు. సదరన్ అంగామిస్-మావోస్, మావోస్-పౌమైస్, పౌమై-చఖేషాంగ్స్-టాంగ్‌ఖుల్స్, అంగామిస్-సుమిస్, జెలియెంగ్-సుమిస్, మారమ్స్-పౌమైస్ వంటి పెద్ద   నాగా   తెగల మధ్య అనేక ఇతర అంతర్-జాతి వైరుధ్యాలు , పౌమైస్-టాంగ్‌ఖుల్స్, కుకీస్-పైట్స్, అడి-గాలో, గారోస్-రభాస్, మొదలైనవి, పెద్ద వ్యవస్థీకృత సాయుధ సమూహాలలోని వర్గ విభేదాల నుండి భిన్నంగా ఉన్నాయి.      

(అక్రమ) వలసదారులపై సంఘర్షణ

మైరాన్ వీనర్ (1978) అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో వలసలపై తన అధ్యయనాలలో వలసలు తీవ్రమైన అస్థిరపరిచే ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నాయని వాదించారు, ఇది బహుళ-జాతి సమాజాలలో తీవ్రమైన సంఘర్షణకు కారణమవుతుంది. ఆధునీకరణ ప్రక్రియల్లో భాగంగా వలస కారకాన్ని గుర్తించడం, ఇది చలనశీలతకు ప్రోత్సాహకాలు మరియు అవకాశాలను అందిస్తుంది మరియు అదే సమయంలో జాతి గుర్తింపు మరియు జాతి ఐక్యత వృద్ధిని పెంపొందిస్తుంది (వీనర్, 1978). ప్రాదేశిక జాతి, ద్వంద్వ శ్రామిక మార్కెట్లు మరియు శ్రమ జాతి విభజన మరియు వలసదారులు మరియు వలసేతరుల మధ్య పోటీ ఏర్పడే పరిస్థితుల చట్రం గురించి అతని భావనలు సరిహద్దు దాటి జనాభా యొక్క భారీ ప్రవాహం నుండి ఉత్పన్నమయ్యే సంఘర్షణను అర్థం చేసుకోవడానికి సంబంధితంగా ఉంటాయి. ప్రాంతం (వీనర్, 1978). ప్రాదేశిక జాతి అనేది ఒక నిర్దిష్ట భూభాగంలో ఒక సమూహంగా నివాసం ఉండటం ద్వారా వారి లోతుగా పాతుకుపోయిన అనుబంధం కారణంగా నిర్దిష్ట జాతి సమూహాలు పెద్ద వాటాను క్లెయిమ్ చేయడానికి అర్హత కలిగి ఉంటారనే భావనగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రాదేశిక జాతి భావన వలసదారులు మరియు వలసేతరుల మధ్య వైరుధ్యం మరియు వలసేతరులు లేదా స్థానికుల మధ్య ఇతర సంఘర్షణలను వివరిస్తుంది. ద్వంద్వ లేబర్ మార్కెట్‌లను సాంప్రదాయ మరియు ఆధునిక, నైపుణ్యాలు మరియు నైపుణ్యం లేని లేదా అధికారిక మరియు అనధికారికంగా కార్మిక రకాలుగా ద్వంద్వత్వంగా వివరించవచ్చు, ఇవి తరచుగా జాతిపరంగా వర్గీకరించబడిన లేదా జాతి కార్మిక విభజన. అతను ఇంకా వాదించాడు, జాతి సమూహాల మధ్య అసమానతలు జాతి సంఘర్షణకు అవసరమైనవి కానీ సరిపోవు కానీ ఆర్థిక సంపద, రాజకీయ అధికారం లేదా సామాజిక స్థితికి వనరులపై నియంత్రణ కోసం పోటీ అనేది జాతి శ్రమ విభజన ద్వారా సృష్టించబడిన కొన్ని పరిస్థితులలో (వీనర్, 1978 ) వలసదారులు మరియు వలసేతరుల మధ్య జాతిపరమైన శ్రమ విభజన తరగతి సంబంధాలకు సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు పరిస్థితులు ఉంటాయి; ఆధునిక విద్యను పొందడం వల్ల లేదా వారి సాంప్రదాయ వృత్తులలో ఆదాయం తగ్గడం వల్ల సామర్థ్యం మరియు ఆకాంక్షలలో మార్పుల కారణంగా ప్రస్తుత జాతి శ్రమ విభజనను దేశీయ జనాభా ప్రశ్నించినప్పుడు; మరియు అధికార నిర్మాణాలలో మార్పు స్థానిక జనాభా వారి రాజకీయ, ఆర్థిక మరియు సామాజిక స్థానాలను బలోపేతం చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది (మారుయామా, 2006). అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మిజోరాం, మణిపూర్ మరియు మేఘాలయ విషయంలో నిర్దిష్టంగా మరియు పాక్షికంగా అస్సాం మరియు త్రిపురలలో వివాదాలకు (చట్టవిరుద్ధమైన) వలసదారులకు సంబంధించిన సమస్యలు మూలకారణం. వలసరాజ్యాల కాలం నుండి, ఈ ప్రాంతం వలసదారులు మరియు వలసదారుల ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కొంటోంది, ఇది వలస పాలకులచే వలస పాలనను నడపడానికి మరియు లాభదాయక వాణిజ్య విధానాలను అమలు చేయడానికి సులభతరం చేయబడింది. వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్న అస్సాంలో కార్మికుల కొరత, అలాగే టీ, చమురు, కలప, బొగ్గు వంటి వనరులపై వలసరాజ్యాల బ్రిటిష్ ఆసక్తి మరియు వనరులను సులభతరం చేయడానికి మరియు దోపిడీ చేయడానికి రైల్వేలు మరియు రోడ్‌వేలు వంటి మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభ ప్రవాహానికి దారితీసింది. అస్సాంలో. భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి మరియు పొరుగు దేశాల నుండి వలసవాద ప్రయోజనాల కోసం అసోంలోకి భారీ వలస మరియు వలస జనాభా తరలింపును సులభతరం చేసినప్పటికీ, తూర్పు బెంగాల్ నుండి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు నిరంతరాయంగా రాకపోకలు సాగిస్తుండటం వలన రాబోయే ప్రమాదాన్ని బ్రిటిష్ వారు గుర్తించారు. సెన్సస్ 1911 మరియు 1931.[endnoteRef:27] భారతదేశ విభజన, 1947 జనాభాలో మరో భారీ ప్రవాహానికి దారితీసింది. 1971లో పాకిస్తాన్ నుండి బంగ్లాదేశ్ విముక్తి పొందినప్పుడు తూర్పు పాకిస్తాన్ నుండి ఈ ప్రాంతం మరింత తీవ్రమైంది. గత రెండు సంఘటనలలో వలసదారులు ఎక్కువగా త్రిపుర మరియు అస్సాంలోని బరాక్ లోయలో స్థిరపడిన బెంగాలీ హిందువులను కలిగి ఉన్నారు, అయితే వీటికి ముందు మరియు తరువాత వలస వచ్చారు. ఇద్దరు ప్రధానంగా రైతు తరగతికి చెందిన బెంగాలీ ముస్లింలు. అయితే, అస్సాంలో వలసల ప్రారంభ దశల నుండి వలసదారులు మరియు స్థానికుల మధ్య వివాదం ఉందని భావించడం అమాయకత్వం. అస్సాంలోకి పెద్ద ఎత్తున వలసల ప్రారంభ దశల్లో, పైన చర్చించిన వీనర్ అభిప్రాయానికి భిన్నంగా కనీసం విద్యావంతులైన మధ్యతరగతి అస్సామీలు వలసదారులను స్వాగతించారు. వారి ఉత్పాదక మరియు నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులను పరిగణనలోకి తీసుకుని, వృద్ధి మరియు అభివృద్ధికి అవసరమైన అస్సాం వలసరాజ్యాల జనాభా తక్కువగా ఉంది మరియు ఉన్నత అస్సామీలు కార్మికుల ప్రవాహాన్ని సులభతరం చేసారు (గుహా, 2006). అదేవిధంగా, త్రిపురి రాజ్యానికి చెందిన రాజకుటుంబం తన బ్యూరోక్రసీని నడపడానికి బెంగాలీలను నియమించే సంప్రదాయాన్ని కలిగి ఉంది, రాజ ఖజానా ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి బెంగాలీ ముస్లిం రైతులను మైదాన ప్రాంతాలలో భూమిని వంచడానికి ప్రోత్సహించింది. ఏదేమైనప్పటికీ, తరువాతి దశలో ఇమ్మిగ్రేషన్ యొక్క విపరీతత కారణంగా, ముఖ్యంగా త్రిపుర మరియు అస్సాంలో ఈ ప్రాంతం యొక్క జనాభా నాటకీయంగా మార్చబడింది మరియు ఫలితంగా సమస్యలు సంవత్సరాలుగా మరింత క్లిష్టంగా మారాయి.  [27: C S ముల్లాన్, ICS, అస్సాం సూపరింటెండెంట్ రాసిన అస్సాం సెన్సస్ రిపోర్ట్, 1931లో పేర్కొన్నట్లు ]

 

అంతర్జాతీయ సరిహద్దు సంఘర్షణ

పైన చర్చించిన విధంగా ఈ ప్రాంతం తన సరిహద్దులో 98 శాతం ఇతర దేశాలతో పంచుకుంటుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్ మరియు భూటాన్ సరిహద్దు ప్రాంతాలు బంగ్లాదేశ్ మరియు మయన్మార్‌లతో కొన్ని చిన్నపాటి వాగ్వివాదాలను మినహాయించి చాలావరకు శాంతియుతంగా ఉన్నాయి. వలసదారుల సమస్య బంగ్లాదేశ్ నుండి ఎక్కువగా ఉద్భవించింది, అయితే రెండు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలలో పెద్దగా చిక్కులు లేకుండా ఉన్నాయి. బంగ్లాదేశ్, భూటాన్ మరియు మయన్మార్ (కొన్ని మినహాయింపులతో) ఈశాన్య ప్రాంతంలోని రాష్ట్రేతర సాయుధ సమూహాలను ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశానికి సహాయం చేయడంలో కీలక పాత్రలు పోషించాయి మరియు మునుపటివి భారతదేశానికి సన్నిహిత వ్యూహాత్మక మరియు అభివృద్ధి భాగస్వామిగా ఉన్నాయి. అయితే, చైనా సరిహద్దు ప్రాంతాలలో మొత్తం 3488 కి.మీలు ఉన్నాయి, అందులో 1126 కి.మీలు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి మరియు 1962 ఇండో-చైనా యుద్ధం నుండి రెండు దేశాల మధ్య వివాదానికి హాట్‌స్పాట్‌గా ఉంది. ఇటీవలి కాలంలో రెండు దేశాల మధ్య వివాదాలు పెరిగిపోతున్న నేపథ్యంలో, పశ్చిమ ఫ్రంట్ కంటే వాటా ఎక్కువగా ఉన్నందున తూర్పు ఫ్రంట్ అంటే అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వైపు దృష్టి సారించినట్లు కనిపిస్తోంది. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై వివరణాత్మక చర్చ ప్రస్తుత అధ్యయనం యొక్క పరిధికి దూరంగా ఉంటుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఇండో-చైనా సంబంధాల యొక్క సంక్షిప్త ఖాతా క్రింద హైలైట్ చేయబడుతుంది.

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తొలి కొన్ని సంవత్సరాల్లో రెండు దేశాలు మరియు 1949లో కమ్యూనిస్టు ఆధ్వర్యంలోని యునైటెడ్ చైనా పరస్పరం పరస్పర సంబంధాన్ని పంచుకున్నాయి. ఇద్దరు ప్రధానులు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరియు చౌ ఎన్-లాయ్ 1954 నుండి 1956 మధ్య ఒకరి దేశాలను ఒకరు సందర్శించిన దౌత్యపరమైన మార్పిడి జరిగింది. అయితే, వలసవాద యుగంలో రెండు దేశాల మధ్య సరిహద్దును గుర్తించే మెక్‌మాన్ రేఖపై విభేదాలు తలెత్తాయి. భారతదేశం, దాని స్వాతంత్ర్యం తర్వాత మెక్‌మాన్ రేఖను భారతదేశం మరియు చైనాల మధ్య సరిహద్దుగా అంగీకరించింది, అయితే దానిని చట్టవిరుద్ధంగా మరియు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాద వారసత్వంగా వ్యాఖ్యానించడం ద్వారా చైనీయులు దానిని తిరిగి పొందలేదు. రెండు దేశాలు 3488 కిలోమీటర్ల సరిహద్దును పంచుకుంటాయి, అందులో 1126 కిలోమీటర్లు అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో మరియు మిగిలినవి సిక్కిం, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ మరియు లడఖ్‌లో ఉన్నాయి. 1913-14లో అప్పటి భారత ప్రభుత్వం సిమ్లాలో ఏర్పాటు చేసిన సమావేశంలో చైనా మరియు టిబెటన్ ప్రతినిధులు (గుహా, 2011) సమావేశమై మెక్‌మాన్ రేఖను గీసినట్లు ఇక్కడ ప్రస్తావించాలి. 1958లో టిబెట్‌ను సందర్శించడానికి నెహ్రూకు అనుమతి నిరాకరించడంతో క్రమంగా రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తత కనిపించింది, అదే సంవత్సరం చైనీయులు భారతదేశంలోని లడఖ్ ప్రాంతాన్ని తమ ఆధీనంలో ఉన్నట్లు చూపించే మ్యాప్‌తో బయటకు వచ్చారు. దలైలామా టిబెట్‌లోని లాసా నుండి పారిపోయి భారతదేశంలో ఆశ్రయం పొందడంతో రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలు నిలిచిపోయాయి. ఈ సంఘటన తరువాత, రెండు దేశాలు వివాదాస్పద ప్రాంతాలలో తమ తమ స్థానాలను పెంచుకున్నాయి మరియు 1962 మధ్యలో పూర్తిస్థాయి సంఘర్షణ ఏర్పడింది, అదే సంవత్సరం అక్టోబరు వరకు చైనీయులు ఏకపక్షంగా కాల్పుల విరమణ ప్రకటించి, వారు ఆక్రమించిన ప్రాంతాల నుండి వెనక్కి వెళ్లే వరకు కొనసాగారు. అయితే అస్సాంలోని తేజ్‌పూర్ వరకు చైనా సైన్యం స్వాధీనం చేసుకోవడంతో భారత్ ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది. ప్రస్తుత అధ్యయనం సందర్భంలో ముఖ్యమైనది ఏమిటంటే, చైనీయులు నాగాలు, మిజోలు మరియు మెయిటీస్ సాయుధ సమూహాలకు శిక్షణ మరియు లాజిస్టిక్‌లను అందించే రూపంలో మద్దతు ఇచ్చారు.

1967లో, సెప్టెంబరులో సిక్కిం నాథు లాలో మళ్లీ విభేదాలు చెలరేగాయి, అక్కడ చైనీయులు భారతదేశం నుండి అవమానకరమైన ఓటమిని చవిచూశారు మరియు అక్టోబరులో చోలాలో మళ్లీ చైనీయులు ఓడిపోయారు, అయితే ఇరుపక్షాలు తమ సైన్యాన్ని భారీగా కోల్పోయాయి. సరిహద్దు వివాదాలను పరిష్కరించడానికి జాయింట్ వర్కింగ్ గ్రూప్‌ను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ద్వైపాక్షిక సంబంధాల సాధారణీకరణ ప్రక్రియలకు నాంది పలికిన 1988లో రాజీవ్ గాంధీ చైనా పర్యటన వరకు రెండు దేశాల మధ్య పావు శతాబ్దపు సంబంధాల ప్రతిష్టంభన కొనసాగింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, 1986లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని సుమ్‌డోరోంగ్ చులో వివాదం తీవ్రస్థాయికి చేరుకుంది, రాష్ట్రానికి పూర్తి స్థాయి రాష్ట్ర హోదా లభించిన వెంటనే ఇరుపక్షాలు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో దళాలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించాయి. రెండు దేశాల మధ్య ఉన్నత స్థాయి సందర్శనల మార్పిడి తరువాత మరియు 1993లో భారతదేశం-చైనా సరిహద్దులో వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ వెంబడి శాంతియుత మరియు ప్రశాంతత నిర్వహణపై ఒప్పందం కుదిరింది. తదనంతరం, వాణిజ్యం మరియు వ్యూహాత్మక సహకారంపై అనేక ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలు సంతకం చేయబడ్డాయి[endnoteRef:29] మరియు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం కొంత కాలం పాటు పెరిగింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, సరిహద్దులో పారిశ్రామికీకరణ మరియు అవస్థాపన అభివృద్ధి యొక్క నమూనాలు రెండు వైపులా నిరంతరాయంగా కొనసాగుతున్నాయి, ఇది ఇటీవలి సంవత్సరాలలో 2017లో డోక్లామ్ మరియు 2020లో గాల్వాన్ లోయలో (రాథోర్, 2021) రెండు ప్రధాన ప్రతిష్టంభనలకు దారితీసింది. భారతదేశం మరియు చైనాల మధ్య గత సరిహద్దు ఉద్రిక్తత చాలా వరకు ప్రత్యేకంగా లడఖ్‌లో పశ్చిమ చివరలో ఉంది, అయితే ఇటీవలి ధోరణి అది భాగస్వామ్య సరిహద్దు యొక్క తూర్పు చివర వైపు కదులుతున్నట్లు సూచిస్తుంది. రెండు వైపులా సరిహద్దును సరిచేయాలనే కోరిక ప్రపంచంలోని గొప్ప పర్వత శ్రేణి (గార్డనర్, 2021) యొక్క భౌతిక భౌగోళికం, సాంస్కృతిక ప్రకృతి దృశ్యం మరియు రాజకీయ చరిత్ర ద్వారా అడ్డుకుంటుంది. తూర్పు ఫ్రంట్ వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనది మరియు విలువైన సహజ వనరులు మరియు శాశ్వత నివాసులు లేని పశ్చిమ ఫ్రంట్ వలె కాకుండా చారిత్రాత్మకంగా స్వతంత్రంగా ఉన్న నివాసులతో సమృద్ధిగా ఉన్నందున మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.  [29: చైనా-భారత సంబంధాలలో సూత్రాలు మరియు సమగ్ర సహకారంపై ప్రకటనతో సహా, 2003, శాంతి మరియు శ్రేయస్సు కోసం వ్యూహాత్మక మరియు సహకార భాగస్వామ్య స్థాపన కోసం ఉమ్మడి ప్రకటన, 2005, రాజకీయ సూత్రాలు మరియు మార్గదర్శకాల కోసం ఒప్పందంపై ఒప్పందం భారత్-చైనా సరిహద్దు ప్రశ్న, 2005, పది కోణాల వ్యూహం మరియు సహకార భాగస్వామ్యాన్ని రూపొందించడానికి జాయింట్ డిక్లరేషన్, 2006.]

 

      

సందిగ్ద సందర్భాలకు సూటియైన  సమాధానం 

" కార్ల్ మార్క్స్ 

ఆర్ధిక ,తాత్విక రాత ప్రతులు 

1844"

**********

ఇది తెలుగు లో ఇటీవల  మార్క్స్ రచనల  మీద కొత్తగా  వచ్చిన   పుస్తకం.  

దీన్ని స్థూలంగా మీకోసం పరిచయం చేయడమే నా పని గా భావిస్తూ ఈ నాలుగు మాటలు . 

Economic and Philosophic Manuscripts (EPM) of 1844 అనే ఆంగ్ల గ్రంథానికి అనువాదం ఈ పుస్తకం . 1844 లో అంటే దాదాపు నూటా ఎనభై  సంవత్సరాల క్రితం పారిస్ లో మార్క్స్ తన విస్తృత అధ్యయనాల క్రమం లో రాసుకున్న నోట్సు  ఈ పుస్తకానికి ఆధారం . మార్క్స్ తొలి రచనలలో ఇది ఒకటి అయనప్పటికీ ,మార్క్ సాధించిన అసాధారణ మేధో విజయాల తొలిబీజాలు ఇందులో మనకి కనిపిస్తాయి . మార్క్సిస్టు మూల గ్రంథాలలో కమ్యూనిస్టు  మేనిఫెస్టో,పెట్టుబడి తర్వాత దాదాపు అంతటి  ఆసక్తిని ,చర్చని ఈ రాత ప్రతులు రేకెత్తించాయి . 

పెట్టుబడి దారి సమాజం మనిషికి ,మనిషికి మధ్య సష్టించిన పరాయికరణను అధిగమించి ,మానవ విముక్తిని సాధించడం ఈ పుస్తకం లోని మౌలిక ప్రతిపాదన . మార్క్స్ యావత్ కృషిలో ఈ స్ఫూర్తి కొనసాగింది . 

మార్క్స్ స్ఫూర్తిని మనం  మరో సారి చర్చించుకోవడానికి ఈ పుస్తకం ఒక సందర్భం కావాలనేది 

పుస్తక ప్రచురణ కర్తలు అయిన సమీక్ష మిత్రబృందం వారి కోరిక . పుస్తకము చివరి అట్ట మీద చివరన రాసిన ఈ  మాటలతో నాకూ  పూర్తి ఏకీభావం వుంది .

 బహుశా ఇందులో ఎవరికీ భిన్నాభిప్రాయం ఉండాల్సిన అవసరం కూడా లేదనిపిస్తుంది .

 ఇక పుస్తక రచయిత కార్ల్ మార్క్స్ నేపథ్యం లోకి కాస్త తొంగి చూద్దాము . 

18 వ శతాబ్దం లో తత్వశాస్త్రం సామాజికంగా ప్రగతిశీల పాత్ర పోషించింది .ఈ విషయం గురుంచి మరింత వివరంగా తెలుసుకోవాలంటే  మనం ఫ్రాన్స్ వైపు దృష్టి సారించాలి . తమ తమ సామాజిక వర్గాలకు మార్గదర్శనం చేసిన గొప్ప మేధావులు ,దార్శనికులు కనిపిస్తారక్కడ ! 

ఆ తర్వాత తత్వశాస్త్రం లో వచ్చిన మలుపులు తెలుసుకోవాలంటే మనం జర్మనీకి  వెళ్లాల్సిందే !

ఫ్రెంచ్ విప్లవ ప్రభావం తో  జర్మన్ భూస్వామ్య ఆలోచనలలో పెద్ద మార్పు వచ్చింది . మేధావులు కాలం చెల్లిన తాత్విక ధోరణులను ప్రశ్నించారు . అప్పుడు హెగల్ అనే తత్వవేత్త  రచనలు అక్కడ భూకంపం పుట్టించాయి . 

హెగెల్ మరణం తర్వాత బెర్లిన్ (జర్మనీ ) యూనివర్సిటీ లో తత్వ శాస్త్రం అభ్యసించాడొక యువకుడు . అతడి పేరే కార్ల్ మార్క్స్ . కొంతకాలం సైద్ధాంతిక ఘర్షణ ద్వారా హెగిలియన్  గా  మారాడు. కానీ హెగెల్ భావవాదాన్ని అంగీకరించలేకపోయాడు.  జర్మనీ లో అప్పుడున్న వాస్తవ  పరిస్థితులకు ,చట్టబద్దమైన రాచరిక పాలనకు పొంతన కుదరలేదు . 

 రాజకీయాలలో ప్రవేశించిన తర్వాత ఆయనెప్పుడూ పీడితులు ,బాధితులు ,దోపిడీకి గురైన వాళ్ళ పక్షమే వహించాడు . ఈ కారణం వల్లనే పోలీసులాయన వెంటపడ్డారు . చివరికి దేశాంతరవాసం తప్పలేదు . ఇంగ్లాండ్ లో నివసిస్తున్న మరో జర్మనీ విద్యార్ధి ఏంగెల్స్ తో పరిచయం ఐంది . ఏంగె ల్స్ తో కలిసి మార్క్స్ ఒక నూతన విప్లవాత్మకమైన తాత్విక ధోరణిని ఆవిష్కరించాడు . 

అదే గతి తార్కిక భౌతిక వాదం.  

మార్క్స్ భౌతిక వాది గా మారటానికి సహాయం చేసిన తత్వవేత్త లుద్విగ్  ఫూర్బ్యాక్ .  ఇతను హెగెల్ భావవాదం మీద తిరుగుబాటు చేసాడు. కానీ హెగెల్ భావవాదంతో పాటు అతని గతితార్కికతను కూడా నిరాకరించడం తప్పని మార్క్స్ గ్రహించాడు . నిజానికి హెగెల్ భావవాదాన్ని భౌతిక వాద  దృక్పథం తో మార్చవలిసి వుంది . అలాగే భౌతిక వాది  ఐన లుద్విగ్  ఫూర్బ్యాక్ పరిమితులను అర్థం చేసుకొని మార్క్స్ రాసుకున్న నోట్స్ .. ఈ పుస్తకం . 

తత్వ శాస్త్రం అర్థవంతంగా ఉండాలంటే అది మనుషుల వాస్తవ జీవితాలకు ,అవసరాలకు సంబంధించినదై ఉండాలి . ప్రకృతి, సమాజం గురుంచి శాస్తీయ  అవగాహన వల్ల మాత్రమే వాళ్ళ సమస్యలకు పరిష్కారం  లభిస్తుందని అనుకున్నాడు మార్క్స్ . ఈ దిశగా పయనానికి  తత్వ శాస్త్రాన్ని మార్క్స్ భూమార్గం పట్టించాడు . దానికి పునాదులు వేసినవే ఈ రాత ప్రతులు . 

పెట్టుబడి దారి విధానపు సహజ లక్షణాల గురుంచి అత్యంత సమర్థవంతంగాను ,శాస్త్రీయంగాను విశ్లేషించి  ,విమర్శించిన మేధావి కార్ల్ మార్క్స్ . ఈ పుస్తకం మార్క్స్ రాసుకున్న నోట్స్ కాబట్టి అన్ని పేజీలు మనమూ ' అండర్లైన్' చేసుకునేవిగానే ఉంటాయి . ఆ విషయాలన్నీ పుస్తకం చదివితే మీకూ  అర్థం అవుతాయి . అయితే పుస్తకం మొత్తం చదవటం ముగించిన తర్వాత మార్క్స్ పట్ల నాకు ఇష్టమైన విషయం ఏమిటని ఒక ప్రశ్న వేసుకున్నాను .దానికి నాకు వచ్చిన సమాధానం ఏమిటంటే .. 

 ప్రశ్నకు ఒక నూతన రూపం ఇవ్వడం లోనే దాని పరిష్కారం అంతర్నిహితంగా ఇమిడి ఉందన్న ..  మార్క్స్   సూత్రీకరణ . 

ఆ విషయాన్ని మార్క్స్ ఎలా వివరించాడో చూడండి !

సొంత ఆస్తికి మూలం ఏమిటి .. ?అనే ప్రశ్నను  మానవాళి అభివృద్ధి క్రమం లో పరాయీకరించబడిన శ్రమ

 కి ఉన్న సంబంధం ఏమిటి  అనే ప్రశ్నగా మార్చడం ద్వారా ఈ సమస్య పరిష్కార దిశగా మనం చాలా

 పురోగమించాము . ఎందుకంటే సొంత ఆస్తి గురుంచి మాట్లాడేటప్పుడు మనుషులకు బయట వుండే

 విషయం లో వ్యవహరిస్తున్నట్లు భావిస్తాము . అదే శ్రమ  గురుంచి మాట్లాడేటప్పుడు ప్రత్యక్షంగా మనిషి

 తో వ్యవహరిస్తున్నట్లు భావిస్తాము . ప్రశ్నకు ఇలా నూతన రూపం ఇవ్వడం లోనే దాని

 పరిష్కారం అంతర్నిహితంగా ఇమిడి ఉంది . 

పరాయీకరణ గురుంచి మనకు  సింపుల్ గా అర్థం కావటానికి ప్రచురణ కర్తలు  మా మాట  లో ఒక మంచి గేయాన్ని పరిచయం చేశారు . 

గేయం పేరు..  "ది  మెన్ అఫ్ ఇంగ్లాండ్ "

నువ్వు పండించిన పంటను 

వేరొకడు అనుభవిస్తాడు . 

 నువ్వు సృష్టించిన సంపదను

మరొకడు సొంతం చేసుకుంటాడు 

నువ్వు నేసిన దుస్తులు 

వేరొకడు ధరిస్తాడు 

నువ్వు పోత పోసిన ఆయుధాలను 

మరొకడు ఉపయోగిస్తాడు 

పంటను పండించు కానీ 

ఏ నియంతను అనుభవించనీయకు 

సంపద సృష్టించు .. కానీ 

ఏ మోసగాడి సొత్తు కానివ్వకు 

దుస్తుల్ని నేత నెయ్యు .. కానీ 

సోమరిపోతులను ధరించనివ్వకు 

ఆయుధాలను తయారు చేయు .. కానీ 

నీ రక్షణకై ఉపయోగించేందుకు .. 

పరాయీకరణ గురుంచి ఇంత బాగా రాసిన రచయిత పేరు..  పెర్సీ బిసహి షెల్లీ 

షెల్లీ గురుంచి మహాకవి శ్రీ శ్రీ తన  మహా ప్రస్థానం  లో ప్రస్తావించినట్టు గుర్తు . 

ఇక ప్రశ్నకి  సంబంధించి మార్క్స్  దేవుడి గురుంచి కొందరు అడిగే   ప్రశ్న గురుంచి భలే చెబుతాడు . 

మొట్టమొదట ఈ మనుషులను ,ప్రకృతిని ఎవరు సృష్టించారు ? మనము ఎదో భౌతిక వాద  సమాధానం చెబితే దాన్ని ఎవరు పుట్టించారు ..అని భక్తులు నిలదీస్తారు . అది ఇక చెట్టు ముందా  లేక విత్తు ముందా అనే  ప్రశ్న లా ఎటూ  తేలకుండా ముగిసిపోతుంది . 

"ఈ ప్రశ్న నీలో ఎలా పుట్టిందో నిన్ను నీవే ప్రశ్నించుకో . నీ ప్రశ్న నేను సమాధానం ఇవ్వలేని ఒక అసంబద్ధమైన దృక్పథం నుండి పుట్టిందేమో  !నిన్ను నువ్వు ప్రశ్నించుకో! 

నీవు ప్రకృతి ,మానవుని సృష్టి గురుంచి ప్రశ్నిస్తే నువ్వు ప్రకృతిని ,మానవుని అమూర్తీకరిస్తున్నావు . నువ్వు వాటిని లేని వాటివిగా భావిస్తూ నన్ను రుజువు చేయమంటున్నావు . నా జవాబు ఏమిటంటే నీ 

అమూర్తీకరణను వదిలి పెట్టు ! అదే సమయం లో నీ ప్రశ్నను కూడా వదిలేయ్ ! అలా కాదు నీ అమూర్తీకరణను కొనసాగించాలనుకుంటే నిలకడగా అదే మాట పై వుండు ! నీవు..  మనిషి ,ప్రకృతి ఉనికి లో లేవనుకున్నప్పుడు ,నీవు కూడా మనిషి ,ప్రకృతే  కాబట్టి నువ్వు కూడా లేనట్లే భావించుకో !ఏమీ ఆలోచించకు ! నన్నేమి ప్రశ్నించకు  ! ఎందుకంటే నువ్వు ఆలోచించిన వెంటనే ,ప్రశ్నించిన వెంటనే ప్రకృతి ,మానవుల ఉనికి నుండి నువ్వు చేసిన అమూర్తీకరణ అర్థం లేనిదిగా మారిపోతుంది . 

మార్క్స్ తనను చారిత్రిక ఎరుక కలిగిన చింతకునిగా చూడాలని కోరుకున్నాడు . 1843 లో ఒక ఉత్తరం లో ఆయన "ఉనికి లో ఉన్నదానినంతా నిర్దాక్షిణ్యంగా  విమర్శించాలి . ఈ  నిర్దాక్షిణ్య విమర్శకు రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి . ఈ విమర్శ తన సొంత నిర్ధారణలకు  ఎటువంటి పరిస్థితుల్లో  భయపడకూడదు . అలాగే ఉన్న శక్తులతో తలపడకుండా ఎప్పుడూ  తప్పించుకోకూడదు . 

మార్క్స్ వి పిడి సూత్రాలు కావు చలన సూత్రాలు 

మానవ సంబంధాలు  అన్నీ ఆర్ధిక సంబంధాలే  .. అని  మార్క్స్ అన్నాడని బాగా ప్రచారంలో ఉన్న ఒక  ఉల్లేఖన . మానవ జాతికి  సర్వత్రా వర్తించే ఈ బాపతు శాశ్వత పిడి సూత్రాలను మార్క్స్ చెప్పి ఉంటాడా అన్న సందేహమే రాదు మనకు . 

కానీ మార్క్స్ చెప్పింది దీనికి సరిగ్గా విరుద్ధం . సొంత ఆస్తి ప్రాబల్యంలోనే మానవ సంబంధాలన్నీ ఆర్ధిక సంబంధాలుగా దిగజారిపోతాయి . మనిషికి ఇది అసహజం .నిజానికి  మనిషిని మించిన నిస్వార్థ జీవి లేదు . కానీ ఈ సొంత ఆస్తి వ్యవస్థల్లో మనిషి తనకు తాను పరాయీకరణకు లోనవుతాడు . తన  సహజమైన లక్షణాలను అన్నిటిని  పోగొట్టుకుంటాడు . కాబట్టి సొంత ఆస్తి రద్దుతోటే మనిషి ఈ పరాయీకరణ నుండి బయట పడతాడని మార్క్స్ వివరిస్తాడు . 

సామాజిక ప్రపంచం లో ,మనిషి మాత్రమే కొత్త క్రియాశల చరిత్ర నిర్మాత కాగలడు  . అటువంటి ప్రాతిపదికపై సమాజానికి సంబంధించిన  మనిషిగా పని చేయడానికి మార్క్స్ జీవితాంతం ఇష్టపడి కృషి  చేసాడు . అటువంటి మనిషి పట్ల ఎటువంటి మినహాయుంపులు లేని విశ్వాసాన్ని ప్రకటించాడు . ఈ విశ్వాసానికి ఎటువంటి సహేతుక నిరూపణ ,సమర్ధన అవసరం లేదు . మనిషి తనకు తానే నిరూపణ ,సమర్ధన కూడా . 

ఈ పుస్తకం చదివి నేను  రాసుకున్న నోట్స్ బోలుడు .అందులో కొన్నిటిని మీకూ  పరిచయం చేస్తాను .అంతకు మించి మార్క్స్ ని మీకు ఎలా అర్థం చేయుంచాలో నాకూ తోచడం లేదు . దానికి  మరింత సాధన చేయాల్సి ఉంటుంమో !  అయితే ఇప్పటికీ అక్షర సత్యాలు గా నిలిచే కొన్ని మార్క్స్ నోట్స్ ను ఇక్కడ మళ్లీ  వల్లె  వేస్తాను . అవి .. 

"పెట్టుబడి దారుడు  లాభించిన ప్రతి సందర్భంలోను కార్మికుడు కూడా లబ్ది పొంది తీరుతాడని లేదు . కానీ పెట్టుబడి దారుడు నష్టపోయిన ప్రతిసారి కార్మికుడు ఖాయంగా నష్టపోతాడు . (మొదటి చాప్టర్ శ్రమకు వేతనాలు )

పెట్టుబడి దారులకు లా భాలు రెండు విధాలా సంక్రమిస్తాయి మొదటగా శ్రమ విభజన వల్ల లాభిస్తాడు . ఇక ప్రకృతిసిద్ధమైన పదార్థాన్ని తయారైన ఉత్పత్తిగా పరివర్తింప చేయడం లో మానవ శ్రమ  సాధించిన పురోగతి వల్ల   కూడా పెట్టుబడిదారుడు లాభిస్తాడు . (చాప్టర్ 2. పెట్టుబడి పై లాభం )

ప్రకృతి లోని ఉత్పాదక శక్తులనుంచి లబ్దిని పొందినప్పుడే అది అత్యుత్తమ పెట్టుబడి అవుతుంది . 

(పేజీ నెంబర్ 138. )

 దేశాలు ఉత్పత్తి ఖార్ఖానాలు తప్ప మరేవీ కావు . మనిషి .. వినియోగం ,ఉత్పత్తి చేతనైన యంత్రం మాత్రమే!  జీవితం కూడా ఒక రకమైన పెట్టుబడే !ఈ ప్రపంచాన్ని ఆర్ధిక నియమాలు గుడ్డిగా పాలిస్తాయి . రికార్డో దృష్టిలో మనుషులకు ఎలాంటి విలువా లేదు.  ఉత్పత్తే సర్వమునూ .. (రికార్డో  పుస్తకం "భూమి కౌలు")   

 పెట్టుబడి చలన సూత్రాల మూలంగా చితికిపోతున్నవాళ్ళు ,వృద్ధి చెందుతున్న వాళ్ళు ఇద్దరూ భూయజమానుల్లో వుంటారు .ఫలితంగా ప్రభువు లేని భూమి ఉండదు అనే మధ్య యుగాల నాటి సామెత స్థానే డబ్బుకి  యజమాని లేడు ..  అనే సామెత వాడుకలోకి వస్తుంది . మానవాళిపై డబ్బు అనే నిర్జీవ పదార్థం నెరపుతున్న ఆధిపత్యాన్ని ఈ సామెత వ్యక్తీకరిస్తుంది . (పేజీ నెంబర్ 157 )

గుత్త స్వామ్యం ,పోటీ అనే రెండు రూపాల్లో కూడా పారిశ్రామిక రంగం స్వీయ వినాశనానికి గురైనట్లే ,భూ ఆస్థి కూడా ఈ రెండు మార్గాలలోను అభివృద్ధి సాధించి ఈ రెండిటి లో కూడా అనివార్య పతనాన్ని చవి చూసినప్పుడు  ఈ రెండూ  మనిషిని నమ్మడం నేర్చుకుంటాయి (పేజీ నెంబర్ 160 )

ధనికుల కోసం శ్రమ అద్భుతమైన వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది .కానీ ,కార్మికుల కోసం మాత్రం లేమిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది . అది ఒక వంక రాజభవనాలు నిర్మిస్తుంది :కార్మికుల కోసం మాత్రం పూరిగుడిసెలను నిర్మిస్తుంది . అందాన్ని సృజిస్తుంది . కానీ కార్మికుడికి వికృత రూపాన్ని మిగులుస్తుంది కార్మికుల స్థానంలో యంత్రాలను ప్రవేశపెడుతుంది . కానీ ,అదే సమయంలో,కార్మికులలో ఒక శ్రేణిని అనాగరిక పని పద్ధతులలోకి నెట్టేస్తుంది . (పేజీ నెంబర్ 165 )

మనిషి (కార్మికుడు ) జంతువుల ప్రాథమికమైన విధాలైన తినడం ,త్రాగడం , పిల్లలను కనడం ,లేక నివాస స్థలం ఏర్పాటు చేసుకోవడం ,వస్త్ర ధారణ లాంటివి నిర్వర్తించే సందర్భంగా మాత్రమే స్వేచ్చగాను ,క్రియాశీలంగా ను ఉన్నట్లు భావిస్తాడు . కానీ మనిషిగా తన విధులు నిర్వర్తించాల్సి వచ్చే సరికి అతను తనను తాను ఒక జంతువుగానే భావించుకుంటాడు . (పేజీ నెంబర్ 167 )

కార్మికుడు పెట్టుబడిని సృష్టిస్తాడు . పెట్టుబడి కార్మికున్ని సృష్టిస్తుంది . అంటే కార్మికుడు తనను తానే సృష్టించుకుంటున్నాడు . 

పెట్టుబడి అస్త్త్వమే కార్మికుడి అస్తిత్వం .అదే అతని జీవితం. ఎందుకంటే ,పెట్టుబడి అతనితో నిమిత్తం లేకుండానే అతని జీవన క్రమాన్ని నిర్ణయిస్తుంది .(పేజీ నెంబర్ 179 ) 

భూమి జీవితానికి మూల వనరుగా ఉన్న సందర్భాలలో భూ సంపద ఒక నిజమైన రాజకీయ శక్తి గా గుర్తించబడేది  .  అలాగే గుర్రం ,ఖడ్గం నిజమైన జీవన సాధనాలుగా ఉన్న సందర్భాలలో అవి జీవితాన్ని నడిపించే నిజమైన రాజకీయ శక్తులుగా గుర్తించబడ్డాయి . మధ్య యుగాల్లో ఒక సామాజిక వర్గానికి కట్టి పట్టేందుకు అనుమతి లభించడం ,దాని విమోచనకి ప్రాతిపదిక అయ్యేది . సంచార జాతుల ప్రజల్లో గుర్రమే మనిషిని స్వేచ్ఛా జీవిగా ,సామాజిక జీవనం లో భాగస్వామి ని చేసేది . (పేజీ నెంబర్: 224 )

 పోటీ అంటే బలవంతుడి మోసపూరితమైన హక్కు . పెట్టుబడి పై  లాభం   కూడా  పోటీ వల్లే నిర్ణయం అవుతుంది . (పేజీ నెంబర్ :294)

ఇలా  ఇంకెన్నో వాక్యాలు ,పేరాలు ఉటంకించవచ్చు . కానీ మచ్చుకి కొన్నిటిని మాత్రమే  ఇక్కడ పూదహ రించాను . నా అభిప్రాయం ప్రకారం మార్క్స్ మూలరచనలు చదవడం మన అందరికి చాలా మంచింది . 

మార్క్స్ అభిప్రాయం  ప్రకారం..  

విద్యావేత్తలే ముందు విద్యావంతులు కావాల్సి వుంది . ఎందుకంటే సమాజం  లో వారి స్థానం రీత్యా వారు పెట్టుబడిదారీ విధానం యొక్క మార్మికరించే భావజాల ప్రమాణాలనే పునరుత్పత్తి చేస్తారు . వారు నేర్పే విషయాల వల్ల  పాలకవర్గాలకే  గాని ప్రజలకు మేలు జరగదు . 

ప్రజలు పరిస్థితులను బట్టి మారతారనే ఉన్నత వర్గాల  దృక్పథాన్ని సవాలు చేస్తున్నాడు .. ఈ దృక్పథం మంచి విద్య కావాలంటుంది గాని చరిత్ర  యొక్క సాధారణ నిర్మాణం జోలికి వెళ్ళదు . 

మార్క్ దృష్టి లో మార్పు అనేది సైద్ధాంతిక అంశం కాదు . విప్లవాత్మక ఆచరణకు సంబంధించినది ..  విప్లవాత్మక ఆచరణ అంటే పరిస్థితులను మార్చే కార్యాచరణ . అలా పరిస్థితులను మార్చుతూ మార్చే మనిషి కూడా మారడం . కీలకమంతా ఈ స్వీయ పరివర్తన లోనే  ఉంది . 

విప్లవం ,మార్పు ,అనేవి కొద్ధి  మంది విద్యావంతులు అజ్ఞానులైన చాలా మందిని విముక్తం చేయడం , పై నుండి వారిని ఉద్ధరించడం కాదు. . ప్రజలు తమంత తాముగా చేసే వ్యవస్థీకృత పోరాటం . ఆ పోరాట ప్రక్రియలో తమ గురుంచి తాము తెలుసుకోవడం ,ఆలోచించడం ద్వారా ,సొంతంగా వారంతట వారు  విద్యావంతులవుతారు . ఇది ఒక రోజులో జరిగేది కాదు . ఇది నిరంతర ప్రక్రియ. ఎన్నటికీ పూర్తి కాదు . మనిషి నిరంతరం ప్రకృతిని ,సమాజాన్ని మార్చుతూ ఆ మేరకు తాను మారుతూ సాగుతాడు . ప్రకృతిని మార్చడం అంటే  నేడు జరుగుతున్న పర్యావరణ విధ్వంసం కాదు . నేడు పెట్టుబడి దారి వర్గం తన లాభాల కోసం మానవాళి మనుగడకే ముప్పు తెస్తూ ప్రకృతిని అత్యధికంగా ధ్వంసం చేస్తుంది .  

మనుషులు తాము మారకుండా ప్రపంచాన్ని మార్చలేరని , అదే సమయంలో ప్రపంచాన్ని మార్చే ప్రయత్నంలోనే వారు మారగలరని మార్క్స్  చెబుతాడు . 

పెట్టుబడిదారీ విధానంలో ప్రజలను విద్యావంతులను చేయడం ద్వారా సోషలిజం నిర్మించవచ్చనేది అమాయకపు ఆలోచన . అయితే వర్గపోరాటం లో నిమగ్నమై వున్న శ్రామికుల వర్గచైతన్యం ,రాజకీయ చైతన్యం పెంపొందింపచేసే వర్గ విద్య 'కేవలం విద్యకు' భిన్నమైనది . ఈ వర్గ పోరాట విద్య నిజానికి వర్గ పోరాటంలో భాగమే !

ఆచరణను మార్క్స్ మరో కోణం లో కూడా పరిశీలిస్తాడు . దాని ప్రకారం ఆచరణ అనేది స్వేచ్ఛ ,ఆవశ్యకతల ఐక్యత . 

మనిషి తన అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి ప్రకృతి పై స్వేచ్చగా పని చేస్తాడు . అతను పని చేసిన మేరకే అతని అవసరాలు తీరుతాయి . అతని అవసరాలు తీరిన మేరకే అతనికి స్వేచ్ఛ లభిస్తుంది . పెట్టుబడి దారి వ్యవస్తలో తన అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి స్వేచ్ఛగా పని చేసే పరిస్థితి ఉండదు.  జీవించి ఉండేందుకు కనీస అవసరాల కోసం నిర్బంధ శ్రమ చేయాల్సి ఉంటుంది . 

తన అవసరాలను తీర్చుకోవడం కోసం పరిస్థితులను మార్చే మనిషే వ్యవస్థను మార్చాలి .వ్యవస్థ వల్ల  లాభం పొందేవారు వ్యవస్థను మార్చే ప్రయత్నాలను ప్రతిఘటిస్తారు . వ్యవస్థలో అవసరాలు తీరనివారు , స్వేచ్ఛ లభించనివారు వ్యవస్థను మార్చేందుకు పూనుకుంటారు . ఇలా ఇరువర్గాల ప్రయోజనాల మధ్య  పోరాటమే వర్గ పోరాటం .

 వర్గ పోరాటం లో శ్రామికులు అనేక పాఠాలు నేర్చుకుంటారు . ఆ మేరకు మారుతారు . బుద్ధిజీవులు వీరికి సాయపడినా ,ప్రధానంగా ,శ్రామికులు తమ అనుభవాల ద్వారానే మారుతారు .బుద్ధిజీవులు వీరికి అందించే సైద్ధాంతిక జ్ఞానాన్ని తమ పోరాట అనుభవాలతో మేళవించినప్పుడే అది నిజంగా మార్పు తెచ్చే ఆచరణ అవుతుంది .  

పరిస్థితులు అనుకూలించి నప్పుడే సామాజిక విప్లవం దానికదే వస్తుందనే ఆలోచన సరికాదు . మన చారిత్రక యుగానికి అనుగుణ్యమైన విప్లవానికి కావలిసినట్లుగా పరిస్థితులను మార్చడానికి మనమే పూనుకోవాలి . 

ఇలా ఈ  పుస్తకం నిండా మార్క్స్ మానవ  చరిత్రను శోధించి రాసుకున్న ఎన్నో అద్భుతమైన వివరణలు వున్నాయి . వాటిని మరొక్క మారు చదవడం వల్ల   మనకు మేలే కానీ కించిత్తు కీడు జరిగే అవకాశం లేదు .

ఒక్కోసారి మనకు తెలుసునన్న విషయాలు కూడా  మనకు తెలియకుండానే అర్థం కాకుండా పోతాయి . ఎందువల్లనంటే   కొన్ని  సంధింగ్ద సందర్భాలు మన చుట్టు  ఎప్పుడూ  ఆవరించి ఉంటాయి . వాటిని ఎప్పటికప్పుడు 'క్లియర్'చేసుకోవడం ఒక అవసరం గా భావించక పోతే మనలో గందర గోళం మరింతగా  పేరుకు పోతుంది . 

 కాబట్టి  ఈ  మార్క్స్ రాత ప్రతులు  పుస్తకం ఆ లోటు ని పూడ్చే ఒక సాధనంగా కార్మిక వర్గానికి  ఉపయోగ పడుతుందని  చెప్పడంలో   నాకెలాంటి సందేహం లేదు . 

mpins

 Idfc..4202

Indus..198802

Axis198866

Sbi debit card..nvrao13..matigari@2025

Sbi card 5423